Mahkemeler

Anayasa Mahkemesi

Anayasa Mahkemesi, 1982 Anayasası’nda 146 ila 153. maddeler arasında düzenlemiştir. Ancak, Anayasa’nın bazı maddelerinde değişiklik getiren 21/1/2017 tarih ve 6771 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasında Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’un kabul edilmesiyle birlikte Anayasa Mahkemesinin kuruluşu, görev ve yetkileri yeniden düzenlenmiştir. Anayasa Mahkemesi, on beş üyeden oluşmaktadır. Türkiye Büyük Millet Meclisi, üç üyeyi seçmektedir. Bunlardan; İki üye Sayıştay Genel Kurulunun kendi başkan ve üyeleri arasından, her boş yer için gösterecekleri üçer aday içinden, bir üye baro başkanlarının aday göstereceği serbest avukatlardan gösterecekleri üç aday içinden gizli oylamayla seçilir. Türkiye Büyük Millet Meclisinde yapılacak bu seçimde, her boş üyelik için ilk oylamada üye tam sayısının üçte iki ve ikinci oylamada üye tam sayısının salt çoğunluğu aranır. İkinci oylamada salt çoğunluk sağlanamazsa, bu oylamada en çok oy alan iki aday için üçüncü oylama yapılır; üçüncü oylamada en fazla oy alan aday üye seçilmiş olur. Cumhurbaşkanı, geriye kalan on iki üyeyi seçmektedir. Bunlardan; üç üye Yargıtay Genel Kurulunun kendi başkan ve üyeleri arasından her boş yer için gösterecekleri üçer aday içinden, iki üye Danıştay Genel Kurulunun kendi başkan ve üyeleri arasından her boş yer için gösterecekleri üçer aday içinden, üç üye (en az ikisi hukukçu olmak üzere) Yükseköğretim Kurulunun kendi üyesi olmayan yükseköğretim kurumlarının hukuk, iktisat ve siyasal bilimler dallarında görev yapan öğretim üyeleri arasından göstereceği üçer aday içinden, dört üye ise üst kademe yöneticileri, serbest avukatlar, birinci sınıf hâkim ve savcılar ile en az beş yıl raportörlük yapmış Anayasa Mahkemesi raportörlerinden seçilir. Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu, kanunların, Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin ve Türkiye Büyük Millet Meclisi İç tüzüğünün Anayasa’ya şekil ve esas bakımlarından uygunluğunu denetler. Anayasa değişikliklerini ise sadece şekil bakımından inceler ve denetler. Ancak, olağanüstü hâllerde, sıkıyönetim ve savaş hâllerinde çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin şekil ve esas bakımından Anayasa’ya aykırılığı iddiasıyla, Anayasa Mahkemesine dava açılamaz. Ayrıca usulüne göre yürürlüğe konulmuş uluslararası antlaşmalar hakkında da Anayasa Mahkemesine başvurulamaz.

Norm denetiminde “iptal davası” ve “itiraz yolu” olmak üzere iki tür başvuru usulü bulunmaktadır. İptal davası yoluna “soyut norm denetimi” itiraz yoluyla denetime ise “somut norm denetimi” de denilmektedir. Çünkü itiraz yolunda, başvuru konusu normun anayasaya uygunluğunun denetimi, görülmekte olan bir dava aracılığıyla gerçekleşmektedir. 2010 yılında yapılan Anayasa değişikliğiyle Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru yolu açılmıştır. 23 Eylül 2012 tarihinden itibaren herkes, kamu gücünü kullanan kişi ve kurumların sebep olduğu hak ihlallerine karşı Anayasa’da ve Türkiye’nin taraf olduğu uluslararası sözleşmelerde güvence altına alınmış temel hak ve özgürlüklerinden birinin ihlal edildiği iddiasıyla Anayasa Mahkemesine başvurabilmektedir. Anayasa Mahkemesi, Cumhurbaşkanını, Cumhurbaşkanı yardımcısını, Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanını, bakanları, Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay başkan ve üyelerini, Başsavcılarını, Cumhuriyet Başsavcı vekilini, Hâkimler ve Savcılar Kurulu ve Sayıştay başkan ve üyelerini görevleriyle ilgili suçlardan dolayı Yüce Divan sıfatıyla yargılar. Genelkurmay Başkanı, Kara, Deniz ve Hava Kuvvetleri Komutanları da görevleriyle ilgili suçlardan dolayı Yüce Divanda yargılanırlar. Anayasa Mahkemesinin ayrıca, siyasi parti kapatma davalarına bakmak, siyasi partilerin mali denetimi yapmak, TBMM tarafından verilen yasama dokunulmazlığının kaldırılması veya milletvekilliğinin düşmesine ilişkin kararlara karşı açılan iptal istemlerini incelemek ve Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanını seçmek görevleri bulunmaktadır.

Yargıtay

1982 Anayasası’nda Yüksek Mahkeme olarak yer alan Yargıtay, adliye mahkemeleri tarafından verilen ve kanunun başka bir adli yargı merciine bırakmadığı karar ve hükümleri temyiz merci olarak inceleyip karara bağlamak, Yargıtay Başkan ve üyeleri ile Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcı vekili ve özel kanunlarında belirtilen kimseler aleyhindeki görevden doğan tazminat davalarına ve bunların kişisel suçlarına ait ceza davalarına ve kanunlarda gösterilen diğer davalara ilk ve son derece mahkemesi olarak bakmakla görevlidir. Hukuk ve ceza dairelerinden oluşan Yargıtay’da, her dairede bir daire başkanı ile yeteri kadar üye bulunur. Daireler heyet hâlinde çalışır, heyet bir başkan ve dört üyenin katılımıyla toplanır ve kararlar oy çokluğu ile alınır. Yargıtay üyeleri, birinci sınıfa ayrıldıktan sonra en az üç yıl süre ile başarılı görev yapmış ve birinci sınıfa ayrılmayı gerektiren nitelikleri yitirmemiş adli yargı hâkim ve Cumhuriyet savcıları ile bu meslekten sayılanlar arasından seçilir. Yargıtay üyeleri on iki yıl için seçilir. Bir kimse iki defa Yargıtay üyesi seçilemez.

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı, Yargıtay’a bağlı bir birimdir. Ceza yargılaması yapan ilk derece ve bölge adliye mahkemesi kararlarına karşı yapılan temyiz başvurularına ilişkin ‘tebliğname’ adı verilen hukuki görüş hazırlamak, Yargıtay Ceza Dairelerinin temyiz incelemesi sonrasında verdikleri kararlara karşı resen veya istem üzerine tespit edilen hukuka aykırılıklar veya daireler arasındaki içtihat farklılıklarının giderilmesi için ‘itiraz’ kanun yoluna başvurmak, mahkemelerce verilip istinaf ya da temyiz incelemesinden geçmeksizin kesinleşen hükümlerdeki hukuka aykırılıkların giderilmesini sağlamak amacıyla Adalet Bakanlığının talebi üzerine veya resen kanun yararına bozma yoluna başvurmak, üst düzey memurları soruşturmak, siyasi partilerin tüzük ve programlarının Anayasa ve kanun hükümlerine uygunluğunu ve siyasi partilerin faaliyetlerini denetlemek, siyasi partiler ve siyasi parti üyeleri hakkında inceleme ve soruşturma yapmak, siyasi partilerin kapatılması için dava açmak gibi görevleri yürütmektedir.

Bölge Adliye Mahkemeleri

Bölge Adliye Mahkemesi, adli yargı ilk derece mahkemelerince verilen ve kesin olmayan hüküm ve kararlara karşı istinaf kanun yoluyla yapılacak başvuruları inceleyip karara bağlamakla görevlidir. 20 Temmuz 2016 tarihinde faaliyete geçen ve ilk olarak 7 yerde kurulan Bölge Adliye Mahkemeleri, ihtiyaçlar dikkate alınarak zaman içerisinde 15’e çıkarılmıştır. Her bölge adliye mahkemesinde en az üç hukuk ve en az iki ceza dairesi bulunur. Daireler, bir başkan ve iki üyenin katılımıyla toplanmakta olup kararlar oy çokluğu ile alınır. Bölge adliye mahkemesi başkanı ve daire başkanları birinci sınıf olup, birinci sınıfa ayrılmayı gerektiren nitelikleri yitirmemiş; daire üyeleri ise en az birinci sınıfa ayrılmış olup, birinci sınıfa ayrılmayı gerektiren nitelikleri yitirmemiş adli yargı hâkim ve savcıları arasından Hâkimler ve Savcılar Kurulunca atanmaktadır.

İlk Derece Mahkemeleri

Genel Görevli Ceza Hâkimlikleri ve Ceza Mahkemeleri

Sulh Ceza Hâkimlikleri

Sulh ceza hâkimliği, Kanunların ayrıca görevli kıldığı hâller saklı kalmak üzere, yürütülen soruşturmalarda, gözlem altına alma, şüphelinin beden muayenesi ve vücudundan örnek alınması, arama, el koyma, yakalama, tutuklama kararı verme gibi hâkim tarafından verilmesi gerekli kararları almak, işleri yapmak ve bunlara karşı yapılan itirazları incelemekle görevlidir. Bu mahkemeler, tek hâkimli olarak faaliyet göstermektedir.

Asliye Ceza Mahkemeleri

Asliye ceza mahkemeleri, Kanunların ayrıca görevli kıldığı hâller saklı kalmak üzere, sulh ceza hâkimliği, ağır ceza mahkemeleri ve diğer özel görevli ceza mahkemelerinin görevleri dışında kalan dava ve işlere bakmakla görevlidir. On yıl veya daha az hapis cezası gerektiren dava ve işlere bakmak, asliye ceza mahkemelerinin görevine girmektedir. Tek hâkimli olarak faaliyet göstermektedir.

Ağır Ceza Mahkemeleri

Kanunların ayrıca görevli kıldığı hâller saklı kalmak üzere, Türk Ceza Kanunu’nda yer alan yağma, irtikâp, resmî belgede sahtecilik, nitelikli dolandırıcılık, hileli iflas suçları, devletin güvenliğine, anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine, millî savunmaya, devlet sırlarına karşı suçlar, casusluk suçları, 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu’nun kapsamına giren suçlar dolayısıyla açılan davalar ile ağırlaştırılmış müebbet hapis, müebbet hapis ve on yıldan fazla hapis cezalarını gerektiren suçlarla ilgili dava ve işlere bakmakla ağır ceza mahkemeleri görevlidir. Ağır ceza mahkemesinde bir başkan ile yeteri kadar üye bulunur. Ağır ceza mahkemesi, bir başkan ve iki üye ile toplanır. Kararlar oy birliği ya da oy çokluğu ile müzakere yapılmak suretiyle alınır.

Ceza İhtisas Mahkemeleri

Çocuk Ağır Ceza Mahkemeleri

Çocuk ağır ceza mahkemesi, çocuklar tarafından işlenen ve ağır ceza mahkemesinin görev alanına giren suçlarla ilgili davalara bakmakla ve 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu’nda ve diğer kanunlarda yer alan koruyucu tedbirleri almakla görevlidir. Çocuk ağır ceza mahkemelerinde, bir başkan ile yeteri kadar üye bulunur; mahkeme bir başkan ve iki üye ile toplanır. Kararlar oybirliği ya da oyçokluğu ile müzakere yapılmak suretiyle alınır.

Çocuk Mahkemeleri

Çocuk mahkemesi, asliye ceza mahkemesi ile sulh ceza mahkemesinin görev alanına giren suçlar bakımından, suça sürüklenen çocuklar hakkında açılacak davalara bakmakla ve 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu’nda ve diğer kanunlarda yer alan koruyucu tedbirleri almakla görevlidir. Bu mahkemeler, tek hâkimli olarak faaliyet göstermektedir.

İcra Ceza Mahkemeleri

İcra ceza mahkemesi, İcra İflas Kanunu’nun “cezai hükümler” kısmında düzenlenen borçlunun alacaklısını zarara sokmak kastıyla mevcudunu eksiltmesi, gerçeğe aykırı beyanda bulunma, borçlunun ödeme şartını ihlali, nafakaya ilişkin kararlara uymama gibi suçlara bakmakla görevlidir. Bu mahkemeler, tek hâkimli olarak faaliyet göstermektedir.

Fikrî ve Sınai Haklar Ceza Mahkemeleri

Fikrî ve Sınai Haklar Ceza Mahkemesi, 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu’nda düzenlenen; fikir ve sanat eserleriyle ilgili manevi, mali veya bağlantılı hakları ihlal etme suçu, koruyucu programları etkisiz kılmaya yönelik hazırlık hareketleri, bandrol yükümlülüğüne aykırı hareket etme suçları ile 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu’nda düzenlenen marka hakkına tecavüz suçları ile ilgili dava ve işlere bakmakla görevlidir. Bu mahkemeler, tek hâkimli olarak faaliyet göstermektedir.

İnfaz Hâkimlikleri

4675 sayılı İnfaz Hâkimliği Kanunu ile kurulan infaz hâkimliği, ceza infaz kurumları ve tutukevlerinde bulunan hükümlü ve tutuklular hakkında yapılan işlemler veya bunlarla ilgili faaliyetlere yönelik şikâyetleri incelemek, karara bağlamak ve kanunlarla verilen diğer görevleri yerine getirmekle görevlidir. Bu mahkemeler, tek hâkimli olarak faaliyet göstermektedir.

Genel Görevli Hukuk Mahkemeleri

Sulh Hukuk Mahkemeleri

Sulh hukuk mahkemeleri, dava konusunun değer veya tutarına bakılmaksızın, kiralanan taşınmazlara ilişkin kira ilişkisinden doğan alacak davaları, taşınır ve taşınmaz mal veya hakkın paylaştırılmasına ve ortaklığın giderilmesine ilişkin davaları, çekişmesiz yargı işleri ile arabuluculuk faaliyetine ilişkin birtakım işleri çözmekle görevli genel mahkemelerdir. Bu mahkemeler, tek hâkimli olarak faaliyet göstermektedir.

Asliye Hukuk Mahkemeleri

Asliye hukuk mahkemeleri, özel hukuk uyuşmazlıklarından doğan ve özellikle malvarlığı haklarına ilişkin davalar ile şahıs varlığına ilişkin davalara bakmakla görevli genel mahkemelerdir. Asliye hukuk mahkemesinin görevi, asıl; sulh hukuk mahkemesinin ve ihtisas mahkemelerinin görevi ise istisnadır. Özel bir kanun hükmü ile açıkça asliye hukuk mahkemesi dışında bir mahkemenin bakılacağı bildirilmeyen bütün dava ve işler asliye hukuk mahkemesinde görülür. Bu mahkemeler, tek hâkimli olarak faaliyet göstermektedir.

Hukuk İhtisas Mahkemeleri

Asliye Ticaret Mahkemeleri

Asliye ticaret mahkemeleri, dava konusunun miktar ve değerine bakılmaksızın, ticari davalara (mutlak, nispi, yarı nispi ticari dava) ve ticari nitelikteki çekişmesiz yargı işlerine bakmakla görevli ihtisas mahkemelerdir. Asliye ticaret mahkemelerinde, bir takım davalara bir başkan ve iki üye ile toplanacak heyet tarafından bakılırken; bir takım davalara ise tek hâkimle bakılır.

İcra Hukuk Mahkemeleri

İcra mahkemeleri, 2004 sayılı İcra ve İflas Kanununa göre, icra dairelerinin işlemlerinin doğruluğunu ve kanuna uygun olup olmadığını denetlemek ve kanunla verilen diğer icra işlerine bakmak üzere; icra dairelerinin üstünde, icra dairesini devamlı gözetim ve denetim altında bulunduran bir ihtisas mahkemeleridir. Bu mahkemeler, tek hâkimli olarak faaliyet göstermektedir.

Kadastro Mahkemeleri

Kadastro mahkemeleri, 3402 sayılı Kadastro Kanunu ile kurulmuş olan ihtisas mahkemeleridir. Kadastro mahkemeleri; taşınmaz mal mülkiyetine ve sınırlı ayni haklara, tapuya tescil veya şerh edilecek veyahut beyanlar hanesinde gösterilecek sair haklara, sınır ve ölçü uyuşmazlıklarına, kadastroya ve tapu sicilini ilgilendiren benzeri davalara ve özel kanunlarca kendisine verilen işlere bakmaktadır. Bu mahkemeler, tek hâkimli olarak faaliyet göstermektedir.

İş Mahkemeleri

İş mahkemeleri, 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu ile kurulmuş olan ihtisas mahkemeleridir. İş mahkemeleri; iş hukuku uyuşmazlıklarından kaynaklanan alacak, tazminat, tespit vb. iş davalarına bakmakla görevlidirler. 7036 sayılı Kanununa göre, iş mahkemeleri; işçiler ile işveren veya işveren vekilleri arasında, iş ilişkisi nedeniyle sözleşmeden veya kanundan doğan her türlü hukuk uyuşmazlıklarına bakmakla görevlidir. Bu mahkemeler, tek hâkimli olarak faaliyet göstermektedir.

Tüketici Mahkemeleri

Tüketici mahkemeleri, 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanuna göre, tüketici işlemleri ile tüketiciye yönelik uygulamalardan doğabilecek uyuşmazlıklara ilişkin davalara bakmakla görevli ihtisas mahkemeleridir. Bu mahkemeler, tek hâkimli olarak faaliyet göstermektedir. Tüketici ilişkisinden kaynaklı uyuşmazlıklar için her yıl (yeniden değerleme oranında artırılarak) belirlenen bedelin altında kalan anlaşmazlıklar hakkında tüketici hakları hakem heyetine başvuru zorunluluğu bulunmaktadır. Hakem heyetleri, il ve ilçe bazında görev yapmaktadır.

Fikrî ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemeleri

Fikrî ve sınai haklara hukuk mahkemeleri, ülkemizde 2001 yılında kurulmuş ve 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu ile 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanununda düzenlenen haklar ve hususlardan kaynaklı özel hukuk davalarına bakmakla görevli ihtisas mahkemeleridir. Bu mahkemeler, tek hâkimli olarak faaliyet göstermektedir.

Aile Mahkemeleri

Aile mahkemelerine ilişkin düzenlemeler, 4787 sayılı Aile Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanunda yer almaktadır. İlgili Kanunun dördüncü maddesine göre aile mahkemeleri; nişanlılık, evlenme engelleri ve ehliyeti, evlenme başvurusu ve töreni, batıl olan evlenmeler, evlenme, boşanma, eşler arasındaki mal rejimi, tanıma ve babalık hükmü, soybağı, evlat edinme, velayet, vesayet, çocuk malları, nafaka yükümlülüğü, ev düzeni, aile malları ve diğer özel kanunlarda belirtilen davalara bakmakla görevlidirler.

Cumhuriyet Başsavcılıkları

Mahkemelerin bulunduğu her il merkezi ve ilçede o il veya ilçenin adıyla anılan bir Cumhuriyet Başsavcılığı bulunur. Cumhuriyet Başsavcılıklarında yeteri kadar Cumhuriyet savcısı görev yapar. Kolluk kuvvetleri Başsavcılığa bağlı olarak soruşturma işlemlerini yürütür. Cumhuriyet Başsavcılıklarının görevleri; kamu davasının açılmasına yer olup olmadığına karar vermek üzere soruşturma yapmak, kanun hükümlerine göre yargılama faaliyetlerini kamu adına izlemek, kanunda belirtilen mahkemelerin yargılama faaliyetlerine katılmak ve gerektiğinde kanun yollarına başvurmak, kesinleşen mahkeme kararlarının infazı ile ilgili işlemleri yapmak, kanunlarla verilen diğer görevleri ifa etmektir. Cumhuriyet savcıları, tüm özlük hakları yönünden hâkimlik teminatına sahiptirler.

Danıştay

Danıştay, Anayasa ile görevlendirilmiş belirli idari davalara ilk derece mahkemesi olarak bakan ve diğer idari davalar açısından ise temyiz mercii işlevi gören yüksek bir mahkemedir. Danıştay, aynı zamanda bazı konulara özgü olmak üzere bir danışma ve inceleme merciidir. Danıştay daireler hâlinde ve heyet olarak çalışmakta olup her heyet bir başkan ve dört üyeden oluşmaktadır. Danıştay üyeleri on iki yıl için seçilir. Bir kimse iki defa Danıştay üyesi seçilemez. Hâlihazırda Danıştayda 1 idari ve 11 dava dairesi olmak üzere toplam 12 daire bulunmaktadır.

Danıştay Başsavcılığı

Danıştay bünyesinde Başsavcılık kurumu bulunmakta olup Danıştay Başsavcısı Danıştay meslek mensupları arasından seçilmektedir. Danıştay Başsavcılığı, ilk derece mahkemesi sıfatıyla Danıştay’da görülen dava dosyalarında, esas hakkındaki düşüncelerini bildirmekle görevlidir. Danıştay Başsavcılığı bünyesinde yeteri kadar Danıştay savcısı görev yapmaktadır.

Bölge İdare Mahkemeleri

Bölge idare mahkemeleri genel olarak idare mahkemeleri ve vergi mahkemeleri tarafından verilen kararlara karşı yapılan istinaf başvurularını inceleyip karara bağlamak; yargı çevresindeki idare ve vergi mahkemeleri arasında çıkan görev ve yetki uyuşmazlıklarını kesin karara bağlamakla görevlidir. Bölge idare mahkemeleri bir başkan ve iki üyeden oluşan heyetler hâlinde çalışmaktadır. Hâlihazırda Türkiye genelinde 8 Bölge İdare Mahkemesi faaliyet göstermektedir.

İlk Derece Mahkemeleri

İdare Mahkemeleri

İdare mahkemeleri, genel olarak vergi mahkemelerinin görevine giren davalarla ilk derecede Danıştay’da çözümlenecek olanlar dışındaki idari işlemlerin iptali ve idari işlem ve eylemlerden doğan zararların tazmini için açılan tam yargı davalarını karara bağlamakla görevli genel mahkemelerdir. İdare mahkemeleri genel olarak bir başkan ve iki üyeden oluşan heyetler hâlinde çalışmaktadır. Ancak, belirli bir tutarın altında kalan parasal uyuşmazlıklarda, tek hâkimle de karar verebilmektedir.

Vergi Mahkemeleri

Vergi mahkemeleri, genel olarak vergi, resim ve harçlar ile benzeri mali yükümler ve bunların zam ve cezaları ile tarifelere ilişkin davalar ile bu konularda 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun uygulanmasına ilişkin davaları karara bağlamakla görevlidir. Vergi mahkemeleri genel olarak bir başkan ve iki üyeden oluşan heyetler hâlinde çalışmaktadır. Ancak, belirli bir tutarın altında kalan parasal uyuşmazlıklarda, tek hâkimle de karar verebilmektedir.

Sayıştay

Sayıştay, merkezî yönetim bütçesi kapsamındaki kamu idareleri ile sosyal güvenlik kurumlarının ve mahalli idarelerin bütün gelir ve giderleri ile mallarını Türkiye Büyük Millet Meclisi adına denetlemek ve sorumluların hesap ve işlemlerini kesin hükme bağlamak ve kanunlarla verilen inceleme, denetleme ve hükme bağlama işlerini yapmakla görevli anayasal bir kurumdur. Sayıştay, inceleme, denetleme ve kesin hükme bağlama işlerini yaparken işlevsel ve kurumsal bağımsızlığı olan bir kurumdur. Yargı yetkisine sahip bir Yüksek Denetim Kurumu olan Sayıştay, görev ve sorumluluklarını kurullar vasıtasıyla yerine getirmektedir.

Uyuşmazlık Mahkemesi

Uyuşmazlık Mahkemesi, Anayasa uyarınca, adli ve idari yargı yerleri arasında davalarda doğan görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözmekle yetkili yüksek bir mahkemedir. Uyuşmazlık Mahkemesi, bir başkan ile altı asıl ve altı yedek üyeden oluşur. Uyuşmazlık Mahkemesi’ne Anayasa Mahkemesi üyeleri arasından seçilen bir üye başkanlık eder. Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanunun 1. maddesinde yüksek mahkemenin görevleri belirtilmiştir. Buna göre Uyuşmazlık Mahkemesi; Türkiye Cumhuriyeti Anayasası ile görevlendirilmiş, adli ve idari yargı mercileri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözmeye yetkili ve söz konusu kanunla kurulup görev yapan bağımsız bir yüksek mahkemedir. Özel kanun uyarınca hakeme başvurulmasının zorunlu olduğu hâllerde, eğer hakemlik görevi hâkim tarafından yerine getirilmiş ise bu merci, davanın konusuna göre, yukarıda belirtilen adli veya idari yargı mercilerinden sayılır. Uyuşmazlık Mahkemesinde incelemeler dosya üzerinde yapılır ve kanunda sayılanlar dışında oy çokluğuyla karar verilir.