Mirasçılık Belgesinin(Veraset İlamının) İptali Davası

Veraset ilamının kesinleşmesinden sonra, miras paylarına ilişkin hata yapıldığının yahut mirasçılardan birinin miras payına dâhil edilmediğinin fark edilmesi durumunda veraset ilamının iptali talep dava açılabilir. Yine veraset ilamının iptali için açılacak dava, zamanaşımı veya hak düşürücü herhangi bir süreye bağlı değildir. Açılacak bu davada, çekişmeli yargı kuralları uygulanacağı için mirasçılık sıfatı her türlü delille ispat edilebilir ve yargılama sonunda verilen karar kesin hüküm teşkil eder.

Uygulamada rastlanılan bir başka durum ise ketmi verese yani mirasçılığın gizlenmesidir. Ketmi Verese; mirasçılık belgesinin alınması sırasında mirasçı sıfatına sahip bir kimsenin bu sıfatının, üçüncü kişiler veya diğer mirasçılar tarafından gizlenerek, mirasın intikalinin ve paylaşılmasının hukuka aykırı şekilde gerçekleştirilmesini ifade etmektedir. Ketmi verese davası, mirasçılık hakkı gasp edilen mirasçınım miras payını almak için ikame ettiği davaya verilen addır. Ketmi verese sebebiyle mirasçılık hakkı gasp edilen mirasçılar açacakları ketmi verese davalarıyla haklarını elde edebilmektedirler.

Mirasçılık Belgesinin İptal Sebepleri (Hangi Durumlarda Açılır?)

Bir mirasçılık belgesinin iptalini gerektirebilecek başlıca durumları örneklerle açıklamak önemlidir:

• Gerçek Mirasçının Belgeye Dahil Edilmemesi: Ölen kişinin mirasçısı konumunda olan birisi (yasal mirasçı ya da vasiyetnameyle atanmış mirasçı) belge hazırlanırken bilinmiyor veya göz ardı ediliyor olabilir. Örneğin, evlilik dışı dünyaya gelmiş ve sonradan babalığı tanınmış bir çocuk, nüfus kaydında görünmediği takdirde belgeye yansımayabilir. Böyle bir durumda, bu kişi kendi miras hakkını alabilmek için belgenin iptalini talep edecektir. Aynı şekilde, uzak bir akraba (örneğin amca, hala, kuzen gibi) mirasçı olduğu halde daha yakında mirasçı yok sanılarak hazineye miras geçmesi durumunda, ilgili akraba ortaya çıkarsa belgeyi iptal ettirip mirasa dahil olmak isteyecektir.
• Belgede Mirasçı Olmayan Birinin Yer Alması: Mirasçılık belgesinde isimleri yazan kişilerden biri ya da birkaçı gerçekte mirasçı sıfatına sahip değilse, bu durum iptal sebebidir. Örneğin, kötü niyetli bir üçüncü kişi kendini aileden biri gibi tanıtarak veya yanlış akrabalık beyan ederek belgeye adını yazdırmış olabilir. Ya da bir karışıklık sonucu aynı isimden dolayı yanlış kişi mirasçı listesine girmiş olabilir. Böyle bir yanlış tespit, diğer mirasçıların haklarını doğrudan zedeleyeceği için düzeltilmesi gerekir.
• Hatalı Paylaşım ve Hesaplama Hataları: Mirasçıların payları kanunda belirlenmiştir (örneğin altsoyun payı, eşin payı, anne-babanın payı gibi). Eğer belgedeki oranlar kanuna aykırıysa veya hesaplama yanlış yapılmışsa iptal sebebidir. Buna bir örnek, mirasbırakanın hem çocukları hem de anne-babası hayattaysa, kanuna göre anne ve baba, çocuklarla birlikte mirasçı olmaz (çocuklar varken ikinci zümre mirasçı olamaz). Eğer belge bunu göz ardı edip anne-babaya da pay vermişse, yanlış bir paylaştırma yapılmıştır. Ya da eşin alacağı yasal pay yanlış hesaplandıysa (örneğin %25 yerine daha az yazıldıysa) bu durum da hatalıdır.
• Birden Fazla Veraset İlamı Bulunması: Normalde bir kişinin mirası için tek bir mirasçılık belgesi düzenlenir ve o geçerli olur. Ancak uygulamada, iletişim kopukluğu veya bilgisizlik nedeniyle birden fazla belge alınmış olabilir. Örneğin mirasçılardan biri, miras bırakanın son ikametgahındaki sulh hukuk mahkemesinden bir veraset ilamı alırken, başka bir mirasçı farklı bir şehirde notere başvurup ayrı bir veraset ilamı almış olabilir. Eğer bu belgelerde mirasçı listeleri veya payları farklı ise çelişki ortaya çıkar. Bu durumda, belgelerden en az biri gerçeğe aykırı demektir. İptal davasıyla hatalı veya geçersiz olan belge iptal edilip, tek ve doğru bir belge ile mirasçıların hakları netleştirilmelidir.
• Sahte ve Hileli İşlemler: Kimi zaman kasıtlı olarak mirasçıları yanıltmaya yönelik sahte belgeler veya hileler kullanılabilir. Örneğin sahte bir vasiyetname düzenleyerek mirasçılık belgesi alan bir kişi düşünelim; böyle bir vasiyetnamenin mahkemece iptali sağlandığında, o vasiyetnameye dayanılarak alınmış mirasçılık belgesinin de iptali gerekir. Bir diğer örnek, ölen kişinin gerçekte çocuğu olmayan birinin sahte evlatlık belgesi düzenleterek mirasçı sıfatı kazanmasıdır. Bu tarz durumlar Türk Ceza Kanunu anlamında suç teşkil edebileceği gibi, miras hukuku bakımından da iptal davasıyla düzeltilmesi gereken durumlardır.

Yukarıdaki durumlar özetle, mirasçılık belgesinin gerçeği yansıtmadığı tüm haller iptal sebebi olabilir. Türk Medeni Kanunu’nun 598. maddesinde de mirasçılık belgesinin geçersizliğinin her zaman ileri sürülebileceği ifade edilmiştir. Yani bir veraset ilamı ne zaman hatalı olduğu fark edilirse, herhangi bir süre sınırlaması olmaksızın iptal davası açılarak düzeltilmesi talep edilebilir.

Veraset İlamının İptali Davasını Kimler Açabilir?

Veraset ilamının iptali davası, genellikle mirasçılık konularında ortaya çıkan hukuki bir süreçtir. Bu dava, bir kişinin ölümü sonrasında düzenlenen ve mirasçıları belirten resmi belge olan veraset ilamının geçersizliğini iddia eden kişiler tarafından açılabilir. Veraset ilamının iptali davası açma hakkına sahip olan kişiler şunlar olabilir:

• Mirastan Men Edilenler: Bir kişi, miras bırakanın vasiyeti veya yasal düzenlemeler nedeniyle mirastan men edilmişse, bu kişi veraset ilamının iptali davası açabilir. Mirastan men edilen kişi, haksız bir şekilde mirasçı olarak ilan edildiğini düşünüyorsa, mahkemeden ilamın iptalini talep edebilir.
• Mirastan Çıkarılanlar: Miras bırakanın bir iradesi veya yasal hükümler uyarınca mirastan çıkarılan kişiler, veraset ilamının iptali davası açabilirler. Bu durum genellikle yasal mirasçılık haklarına aykırı davranan kişilere karşı başvurulur.
• Haksızlık Yaşayan Mirasçılar: Mirasçılardan biri, veraset ilamının düzenlenmesi sırasında haksız bir şekilde dışlanmış veya miras payı haksız bir şekilde azaltılmışsa, bu mirasçı veraset ilamının iptali davası açabilir.
• Mirastan Men Edilen Çocuklar: Yasal düzenlemelere göre mirastan men edilen çocuklar, ilamın iptali davası açabilirler. Örneğin, evlat edinme durumları veya yasal velilik ilişkileri bu kapsama girebilir.
• Diğer Hukuki İddiaları Olanlar: Veraset ilamının düzenlenmesi sırasında hile, sahtecilik veya başka hukuki ihlaller olduğunu iddia eden kişiler de ilamın iptali davası açabilirler.

Veraset ilamının iptali davası, mahkemede delil sunma ve hukuki süreçlere hakim olma gerektiren karmaşık bir süreçtir. Açılan dava, mahkeme tarafından incelenir ve ilgili tarafların haklarına saygı gösterilerek adil bir karar verilir.

Veraset İlamının İptali Davasının Tarafları

Veraset ilamının iptali davasını, mirasçılık belgesinin maddi veya hukuka aykırı olarak düzenlenmesinden hak kaybına uğrayan yasal veya atanmış mirasçılar açabilecektir.

Veraset ilamının iptali davasının yöneltilmesi gereken kişiler mirasçılık belgesindeki tüm mirasçılardır. Davanın tüm mirasçılara yöneltilmesinin sebebi, dava sonunda açıklanacak olan hükmün tüm mirasçıların durumunu etkileyecek olmasındandır. Atanmış veya yasal mirasçı olmaması halinde davanın hazineye yöneltilmesi gerekmektedir.

İptal Davasında Zamanaşımı Süresi Var mıdır?

Mirasçılar bu belgenin iptali için herhangi bir zamanaşımı süresine tabi olmadan diledikleri zaman bu davayı açabilirler. Yani mirasçılık belgesinin geçersiz olduğunu zaman kısıtlaması olmadan iptalini isteyebilirler.

Nitekim Türk Medeni Kanunu’nun 598.maddesi;

“Mirasçılık belgesinin geçersizliği her zaman ileri sürülebilir.’’

hükmünü ihtiva etmektedir.

Veraset İlamının İptali Davası Yetkili ve Görevli Mahkeme

Hukuk Muhakemeleri Kanunu düzenlemelerine göre genel görevli mahkeme olan asliye hukuk mahkemeleri bu davada görevli olacaktır.

Hukuk Muhakemeleri Kanununun 11. maddesinin 2. fıkrasında mirasçılık belgesinin iptalini davasının mirasçılardan her birinin oturduğu yer mahkemesinin yetkili olacağı öngörülmüştür. Bu bağlamda dava açmak isteyen mirasçı kendi oturduğu yer asliye hukuk mahkemesinde davayı açabilecektir.

Bu konu hakkında daha detaylı bilgi edinmek için “Veraset İlamının İptali Davası Dilekçe Örneği” başlıklı yazımızı inceleyebilirsiniz.

Veraset İlamının İptali Kesinleşmesi

Veraset ilamının iptali davasında mahkeme, veraset ilamının hatalı veya eksik düzenlendiğine karar verirse, veraset ilamının iptali veya düzeltilmesine hükmeder. Bu karar, belirli bir süreç sonunda kesinleşir ve hukuki sonuç doğurur. Veraset ilamının iptali davasında mahkeme, davayı inceleyip delilleri değerlendirir ve kararını verir. Mahkeme, veraset ilamının hatalı, eksik veya yanlış düzenlendiğine kanaat getirirse, iptal veya düzeltme kararı verir. Mahkemenin verdiği karara karşı, taraflar itiraz edebilirler.,

İlk derece mahkemesinin kararına karşı, kararın tebliğinden itibaren belirli bir süre içinde (genellikle 2 hafta) istinaf yoluna başvurulabilir. Bölge Adliye Mahkemesi’nin istinaf incelemesi sonucunda verdiği karara karşı ise, yine belirli bir süre içinde (genellikle 2 hafta) Yargıtay’a temyiz başvurusu yapılabilir. Mahkeme kararı, itiraz ve temyiz süresi dolduğunda ve herhangi bir başvuru yapılmadığında kesinleşir. Eğer temyiz başvurusu yapılmışsa, Yargıtay’ın kararı ile birlikte mahkeme kararı kesinleşir. Yargıtay’ın verdiği karar, taraflara tebliğ edilir ve karar bu tebliğ ile kesinleşmiş olur.

Veraset ilamının iptali kararının kesinleşmesi, hukuki güvenliğin sağlanması ve mirasın doğru bir şekilde paylaşılabilmesi açısından büyük önem taşır. Mahkeme kararının kesinleşmesiyle birlikte, eski veraset ilamı geçerliliğini yitirir ve yerine yeni düzenlenen ilam geçer. Bu süreç, mirasçıların haklarının korunmasını ve mirasın adil bir şekilde dağıtılmasını sağlar.

Sonuç

Veraset İlamının İptali (Mirasçılık Belgesinin İptali) Davası, veraset ilamının ve hak sahiplerinin doğru değerlendirilmesini de zorunlu kıldığından miras hukuku mevzuatını ve Yargıtay uygulamalarının bilinmesini zorunlu kılmaktadır. Veraset ilamının iptali dikkatle takip edilmesi gereken süreçtir. Zira gerçeğe aykırılığın kim üzerinde gerçekleştiği ve bunun hukuki sebebi önem arz etmektedir. Söz konusu tespitlerin yanlış yapılması halinde sürecin uzaması ve hak kayıplarının yaşanması kaçınılmazdır. Bu nedenle hak kayıplarının yaşanmaması için bizimle İLETİŞİM geçiniz.