Cinsiyet Değiştirme Davası

Cinsiyet değişikliği, transseksüel yapıda olan bireylerin ruh sağlıklarının gerektirmesi halinde mahkeme onayıyla ve tıbbi prosedürlere uygun olarak kişinin cinsiyetinin ve nüfus hanesinde yer alan cinsiyet kaydının değiştirilmesi anlamına gelmektedir.

Cinsiyet değiştirme davasının açılabilmesi için ön koşul olarak cinsiyet değişikliğine izin verilmesi davası açılması gerekmektedir. Cinsiyet değişikliğine izin verilmesi davasından lehe sonuç alınmasının ardından kişi, cinsiyet değiştirme davası açabilecektir.

Cinsiyet değiştirme davası esasen kadının erkeğe veya erkeğin kadına dönüşmesi sonucunu sağlama amacı taşıyan davalardır. Türk Medeni Kanunu kapsamında düzenlemesine yer verilen cinsiyet değiştirme davası açabilmek için belirli şartların oluşmuş olması aranmaktadır. Şartların eksikliği halinde cinsiyet değişikliğine izin davasından olumlu sonuç alınması ve dolayısıyla cinsiyet değiştirme davası açılması mümkün olmayacaktır. Yazımız kapsamında bu konunun detaylarına yer verilecektir.

Mahkeme Kararı Olmadan Cinsiyet Değişikliği Yapmanın Hukuki Durumu

Türk Hukuk Sistemi’nde cinsiyet değişikliği, Türk Medeni Kanunu’nun 40. Maddesi’nde belirtilen şartların yerine getirilmesine ve mahkemeden izin alınmasına bağlıdır. Bu şartların sağlanması, bir bireyin yasal olarak cinsiyet değişikliği yapabilmesi için temel koşullardır. Mahkemeden izin almadan cinsiyet değişikliği ameliyatı geçiren bireyler, yeni cinsiyet bilgilerini nüfus kayıtlarına işletemez veya yeni kimlik alamazlar.

Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın 17. Maddesi’nin 2. fıkrası, kişinin vücut bütünlüğüne dokunulamayacağını ve rızası olmadan bilimsel ve tıbbi deneylere tabi tutulamayacağını belirtir. Bu nedenle, cinsiyet değişikliği ameliyatı olmak isteyen bireylerin öncelikle mahkemeden izin almaları hukuken zorunludur.

Mahkemeden izin almadan gerçekleştirilen bu tür bir ameliyat, hukuki açıdan ciddi sorunlara yol açabilir. Bu durum, ilgili bireyin hukuki statüsünü etkilerken, aynı zamanda ameliyatı gerçekleştiren doktorlar ve sağlık çalışanları hakkında da cezai ve idari işlemlerin başlatılmasına neden olabilir. Türk Medeni Kanunu ve Anayasa, bu tür bir ameliyatın mahkeme izni olmadan yapılmasını hukuken uygun görmemektedir.

Günümüzde, bu izni almadan ameliyat geçiren bireyler az da olsa bulunsa da, yasal sonuçlarına katlanmaları muhtemeldir. Yasal süreçleri takip etmeksizin gerçekleştirilen cinsiyet değişikliği ameliyatları, bireylerin ve sağlık profesyonellerinin ciddi hukuki sıkıntılarla karşılaşabileceği bir alandır.

Türkiye’de Cinsiyet Değişikliği

Türkiye’de cinsiyet değişikliği yasal mı? Türk Hukukunda kural, çocuğun doğduğu cinsiyette kalmasıdır. Bu kurala ilk istisna 04.05.1988 tarihinde, Eski Medeni Kanun’un 29. Maddesi’ne, 3444 Sayılı Kanun (743 Sayılı Türk Kanunu Medenisinin Bazı Maddelerinin ve 818 Sayılı Borçlar Kanununun 49 uncu Maddesinin Değiştirilmesine Dair Kanun) aracılığıyla cinsiyet değiştirmeye olanak sağlayan bir fıkra eklenmesi ile gelmiştir.

Hukukumuzda cinsiyet değişikliğine olanak sağlayan 3444 Sayılı Kanun’un, 1981 yılında Londra’da Erkekten Kadına cinsiyet değiştirme ameliyatı geçiren ve ses sanatçılığı şöhreti ile ülkece tanıdığımız bir şarkıcı hatırına çıkarıldığı söylenir.

Bu şekilde Türk Hukukuna girmeyi başaran cinsiyet değişikliği kurumu, daha sonra 01.01.2002 tarihinde yürürlüğe giren 4721 Sayılı yeni Medeni Kanun’un Cinsiyet Değişikliği başlıklı 40. Maddesiyle varlığını sürdürmeye devam etmiştir.

Cinsiyet Değiştirme Ameliyatı

Kişinin ruhen hissettiği cinsel kimliği ile doğumda kendisine atanmış olan cinsiyetin uyumlu olmama durumunun tıbbi olarak düzeltilmesi işlemi, cinsiyet değiştirme olarak adlandırılır.

Ülkemizde cinsiyet değiştirme ameliyatı olabilmek için öncelikle mahkemelerden izin almak gerekmektedir ve Türk hukukunda sadece transseksüellerin ve hermafroditlerin cinsiyet değiştirme ameliyatlarına izin verilmektedir. Transseksüellerde cinsiyet değiştirme ameliyatı hastaya yeni cinsiyetine uyumlu olarak plastik cerrahi yardımıyla yeni bir cinsel organ inşa edilmesiyle; çift cinsiyetli olarak tanımlanan hermafroditlerde ise, bu hastaların baskın biyolojik cinsiyet karakterinin öne çıkarılmasına yönelik bir cerrahî müdahale şeklinde gerçekleştirilir.

Cinsiyet değiştirme ameliyatları dünya genelinde artış göstermektedir ama bu ameliyatların en çok yapıldığı ülkeler Tayland ve İran olarak karşımıza çıkmaktadır. Peki ülkemizde devlet hastanelerinde cinsiyet değiştirme ameliyatı yapılıyor mu ya da yapılan bu cinsiyet değiştirme ameliyatını devlet karşılıyor mu?

SGK, Cinsiyet Değiştirme Ameliyatını Karşılar mı?

Ülkemizde bazı devlet hastanelerinde cinsiyet değişikliği ameliyatı yapılmaktadır. Ayrıca eğer cinsiyet değiştirmek isteyen kişi, içinde cinsel kimlik konseyi bulunan bir eğitim araştırma hastanesinden ‘cinsiyet değiştirmesi zorunlu’ raporu almışsa ve bu rapor neticesinde mahkemeden de cinsiyet değiştirme ameliyatı için izin kararı çıkmışsa bu durumda evet, SGK cinsiyet değiştirme ameliyatlarını karşılar.

Cinsiyet Değişikliğinde Yasal Süreç

Cinsiyet Değiştirme Davası iki aşamadan oluşmaktadır.

1.Aşama : Cinsiyet Değişikliğine İzin Verilmesi Davası

Bu sürecin ilk aşamasına ilişkin dava, cinsiyet değişikliği için izin davasıdır. Mahkemenin onay vermesi halinde kişi tıbbi süreci tamamlayarak cinsiyetini değiştirebilecektir. Mahkemenin olumlu sonuç verebilmesi için bazı hukuki şartlar yerine getirilmesi gerekmektedir.

Cinsiyet değiştirme davasının açılabilmesi için belirli şartların sağlanması koşul olarak aranmaktadır. Bu şartların ne olduğu ise Türk Medeni Kanunu madde 40 hükmünde açıkça yazılmıştır. Buna göre:

• Cinsiyet değiştirmek isteyen kişinin on sekiz yaşını doldurmuş olması gerekmektedir.
• Cinsiyet değiştirmek isteyen kişinin evli olmaması
• Cinsiyet değiştirmek isteyen kişinin transseksüel yapıda olması
• Cinsiyet değiştirmek isteyen kişi bakımından, cinsiyet değişikliğinin ruh sağlığı açısından zorunlu olduğunun eğitim ve araştırma hastanesinden alınan resmi sağlık kurulu raporuyla belgelemesi

Mahkemece yapılacak yargılama sonrasında kanundaki şartların bulunması halinde cinsiyet değişikliğine izin verilmektedir.

Bu dört koşulun bir arada bulunması halinde öncelikle cinsiyet değişikliğine izin verilmesi davası açılabilecektir. Cinsiyet değişikliğine izin verilmesi davasından alınan olumlu sonuç doğrultusunda ise cinsiyet değiştirme davası açmak mümkün olacaktır. Tüm mahkeme süreçlerinin olumlu sonuçlanmasından sonra ise cinsiyet değiştirme ameliyatı gerçekleştirilebilecek ve kadın olmak isteyen erkek birey ya da erkek olmak isteyen kadın bireyin istemi yerine getirilmiş olacaktır.

DİKKAT : Cinsiyet değişikliği onayı verilmeden cinsiyet değiştirme operasyonu geçirilmesi mümkün değildir. Sağlık personellerinin mahkemenin olumlu yanıtı olmadan tıbbi operasyon yapması halinde hukuki ve cezai sorumluluklarına gidilecektir.

2.Aşama : Nüfus Kayıtlarının Düzeltilmesi Talepli Cinsiyet Değiştirme Davası

Cinsiyet değişikliği ameliyatı sonrasında bireyin nüfus kaydının düzeltilmesi, hukuki sürecin tamamlanması açısından kritik bir aşamadır. Bu süreç, mahkeme kararı ve cerrahi müdahalenin tamamlanmasının ardından başlatılır. Bu davada yapılacak yargılamada mahkeme tüm koşulların gerçekleştiğini tespit ederse nüfus kayıtlarında cinsiyet değişikliği kararı verebilecektir. İkinci aşama olan nüfus kaydının düzeltilmesi için ön aşama yasaya uygun olarak cinsiyet değişikliğinin gerçekleştirilmiş olmasıdır.

DİKKAT : Cinsiyet Değiştirme Süreci Türk Hukukunda iki dava ile tamamlanmaktadır.

Bu konu hakkında daha detaylı bilgi edinmek için “Cinsiyet Değiştirme Davası Dilekçesi Örneği” başlıklı yazımızı inceleyebilirsiniz.

Cinsiyet Değişikliği Davalarında Görevli ve Yetkili Mahkeme Nedir?

Cinsiyet değiştirme davalarında yetkili mahkeme davayı açacak kişinin yerleşim yeri mahkemesidir.

Görevli mahkeme hususu ise 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu’nun 36.maddesinin 1/a bendinde; nüfus kayıtlarına ilişkin düzeltme davalarının düzeltmeyi isteyen şahısların yerleşim yeri adresinin bulunduğu yerdeki asliye hukuk mahkemesinde açılacağı hükmüne bağlanmıştır.

Bu nedenle cinsiyet değiştirme davalarının çekişmesiz yargı işi kapsamında olmadığı benimsendiğinden cinsiyet değiştirme davalarında görevli mahkeme asliye hukuk mahkemeleridir.

Sonuç

Cinsiyet değiştirme davaları, kişinin kendi kimliğine uygun bir yaşam sürebilmesi için önemli bir hukuki süreçtir. Türkiye’de cinsiyet değiştirme, yasal zeminde belirlenen şartları yerine getirmeyi gerektirir ve sürecin tamamlanabilmesi için ruh sağlığı raporu, mahkeme izni ve ameliyat gibi aşamalardan geçilmesi zorunludur. Cinsiyet değişikliği sonrası kimlik bilgilerini güncelleyen birey, toplumda kendi kimliğine uygun bir şekilde yaşama imkânı bulur. Bu sürecin sağlıklı bir şekilde yürütülmesi için bizimle İLETİŞİM geçiniz.