İcra İnkar Tazminatı

İcra inkar tazminatı borçlunun haksız itirazlarına karşı alacaklıyı koruma ve icra sisteminin etkinliğini temin etme amacına hizmet eden temel mekanizmalarından birini teşkil eder. Bu tazminat, ilamsız icra takibine konu bir alacağa karşı, borçlunun haksız bir şekilde itiraz ederek takibi durdurması neticesinde gündeme gelir. İcra inkar tazminatına giden süreç, para alacağına ilişkin geçerli bir ilamsız icra takibinin başlatılmasıyla tetiklenir. Borçlunun, kendisine tebliğ edilen ödeme emrine yasal süresi içinde haksız bir itirazda bulunarak takibi durdurması, sürecin en kritik aşamasıdır. Bu haksız itiraz karşısında alacaklı, itirazın kaldırılması veya iptali için yetkili mahkemeye başvurur. Mahkemenin, yargılama neticesinde borçlunun itirazının haksız olduğuna karar vermesi ve alacaklının da dava dilekçesinde bu yönde açık bir talepte bulunması halinde, borçlu aleyhine icra inkar tazminatına hükmedilir.

Uygulamada sıkça karşılaşılan bu tazminat türü, borçlunun kötü niyetli veya dayanaksız itirazlarını önlemek amacıyla düzenlenmiştir. İcra ve İflas Kanunu uyarınca, borçlunun itirazının haksız çıkması hâlinde, mahkeme borçluyu alacağın en az yüzde 20’sine kadar tazminat ödemeye mahkûm edebilir. Bu nedenle, “borcum yok” diyerek yapılan her itiraz, eğer hukuken temelsizse, borçlunun çok daha yüksek bir mali yükle karşılaşmasına neden olabilir.

İcra İnkar Tazminatının Hukuki Dayanağı

İcra inkar tazminatı, 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu’nun 67. maddesinin ikinci fıkrasında düzenlenmiştir:

“Borçlunun itirazının haksızlığına karar verilirse, borçlu, alacaklının talebi üzerine hükmolunan şeyin yüzde yirmisinden aşağı olmamak üzere bir tazminata mahkûm edilir.”

Bu hüküm, borçlunun kötü niyetli veya dayanaksız itirazlarla alacaklının icra sürecini yavaşlatmasının önüne geçmeyi amaçlar.

Bu konu hakkında daha detaylı bilgi edinmek için “İcra ve İflas Kanunu” başlıklı yazımızı inceleyebilirsiniz.

İcra İnkar Tazminatı İle Kötü Niyet Tazminatı Arasındaki Farklar

İcra inkar tazminatı ve kötü niyet tazminatı talebinde bulunabilmek için alacaklı tarafından başlatılan icra takibine borçlu tarafından yedi gün içinde itiraz edilmesi gerekir. Bu itiraz sonunda alacaklı tarafından davacı sıfatıyla bir yıl içinde itirazın iptali davası açılmaktadır. Bu dava sonunda verilecek davanın kabulü yahut reddi kararına göre bu iki tazminat gündeme gelecektir.

• Alacaklı tarafından açılan itirazın iptali davası kabul edildiği takdirde, alacaklının talebi ve diğer şartların bulunması halinde borçlu aleyhine ve alacaklı lehine icra inkar tazminatına hükmedilebilecektir. Bu hususta borçlu tarafından yapılan itirazın haksız olduğu sübut bulmuştur. Bunun sonucunda da borçlu icra inkar tazminatı ödemeye mecbur edilir.
• Alacaklı tarafından açılan itirazın iptali davasının reddedildiği takdirde, borçlunun talebi ve diğer şartların bulunması halinde alacaklı aleyhine ve borçlu lehine kötü niyet tazminatına hükmedilebilir. Bu durumda alacaklı tarafından başlatılan icra takibinin kötü niyetli olduğu ve borçlunun itirazında haklı olduğu sübut bulmuştur. Bunun sonucunda alacaklı kötü niyet tazminatı ödemeye mecbur edilir.
• İcra inkar tazminatında borçlu tarafından yapılan itirazın haksız olması yeterliyken, kötü niyet tazminatında alacaklı tarafından başlatılan takibin haksız ve kötü niyetli olması gereklidir.

İcra İnkar Tazminatının Şartları

İcra inkar tazminatının talep edilebilmesi için bazı koşulların gerçekleşmesi gerekir:

• Borçlunun Ödeme Emrine İtiraz Etmiş Olması: İtiraz edilmeyen alacaklarda icra inkar tazminatı söz konusu olmaz.
• Açılan İtirazın İptali Davasında Alacaklının Haklı Çıkması: Mahkemece borcun varlığı sabit görülmelidir.
• Borçlunun Kötü Niyetli veya Haksız Olması: Borçlunun borcu bildiği halde sırf zaman kazanmak amacıyla itiraz ettiği anlaşılmalıdır.
• Takip İlamsız Olmalıdır: İlamsız takipte itiraz üzerine açılan itirazın iptali davası veya alacak davası sonucunda hükmedilebilir.

İcra İnkar Tazminatının Miktarı

İcra inkar tazminatının miktarı, alacaklının uğradığı zarar ile orantılıdır. Zararın türü ve büyüklüğü, tazminatın ne kadar olacağını belirler. Bu zarar, alacaklının icra işlemleri için yaptığı masraflar (avukatlık ücreti, icra masrafları, işlem ücretleri vb.) ya da gecikmeler nedeniyle uğradığı maddi kayıplar olabilir. Mahkeme, alacaklının talebini ve sunduğu delilleri değerlendirerek tazminatın miktarını belirler. Mahkeme tarafından belirlenecek olan inkar tazminatı oranı, %20’nin altında olamaz. Borçlu, alacaklının zarar oranının %20’den az olduğunu kanıtlamak suretiyle daha düşük bir tazminat talep edemez.

DİKKAT : İcra inkar tazminatı faizsiz olarak hesaplanır. Ancak karar tarihinden itibaren yasal faiz uygulanır. Kararın kesinleşmesi beklenmeden tazminat icra takibine konu edilebilir.

İcra İnkar Tazminatının Uygulama Alanları

İcra inkar tazminatı, borçlunun icra takibini engellemeye yönelik kötü niyetli davranışları sonucu talep edilebilir. İşte bazı örnekler:

• Borçlunun Mal Beyanında Bulunmaması: Borçlu, mal beyanında bulunarak takibin yapılmasını engellemeye çalışıyorsa.
• İcra Takibine İtiraz Etme: Borçlu, ödeme yapmaya niyetli olmadığı halde sürekli olarak icra takibine itiraz ederek işlemlerin uzamasına neden oluyorsa.
• Takibin Durdurulması Amacıyla Engellemeler: Borçlu, icra işlemlerinin yavaşlatılması veya tamamen durdurulması için çeşitli usulsüz davranışlar sergiliyorsa.

İcra İnkar Tazminatına Başvuru

İcra inkar tazminatına başvurabilmek için alacaklının, icra mahkemesine başvurması gerekir. Alacaklı, başvuru sırasında zararın ne kadar olduğunu gösteren belgeler ve deliller sunmalıdır. Bu deliller, icra takibi için harcanan paralar, yapılan işlemler ve gecikmeler nedeniyle uğranan zararları içerebilir. Başvuru, icra takibinin engellenmesinden veya borçlunun haksız yere icra işlemlerine karşı çıkmasından sonra yapılmalıdır. Başvuru süresi genellikle 10 gündür, ancak somut duruma göre farklılık gösterebilir.

İcra İnkar Tazminatının Ödenmesi

Mahkeme, başvuru sonrası alacaklının zararını değerlendirir ve tazminat miktarına karar verir. Eğer mahkeme, alacaklının haklı olduğunu belirlerse, borçluya tazminat ödemesi için karar verir. Tazminatın ödenmesi, borçlunun ödeme yükümlülüğü altına girmesini sağlar.

Sonuç

İcra inkar tazminatı, uygulamada çok sık karşılaşılan, borcunu haksız bir şekilde inkâr eden borçlulara karşı alacaklının alacağına geç kavuşmasından kaynaklanan zararlarının tazmini bakımından önemli bir koruma müessesesidir. Sağlıklı bir şekilde sürecin takip edilebilmesi için bizimle İLETİŞİM geçiniz.