Dernek Nasıl Kurulur?

Dernek, en az 7 kişi ile bir araya gelip, dernek kuruluş bildirim formunu doldurmaları ve kuruluş amaçlarını detayları ile birlikte belirten dernek tüzüğü hazırlamaları gereklidir. Dernek kurucu üyeleri tarafından hazırlanan tüzük ve imzalanan bu evrakların, İl Sivil Toplum Müdürlüğü, dernekler birimine teslimi ile birlikte, dernek tüzel kişiliği kazanmış yani resmi olarak kurulmuş olur.

Dernek kuruluş bildirimi formu hazır olarak verilen bir şablonun 7 üye tarafından doldurulması, yazışma ve tebligat alımı için yetkili geçici başkanın bilgilerinin doldurulmasından ibarettir.

Kuruluş aşaması; en başında dernek tüzüğü hazırlanması ile başlar. Kuruluşunu yapmak istediğiniz derneğin, amacını, hedefini, faaliyetlerini ve yönetim esaslarını mevzuata uygun bir biçimde belirten bir nevi dernek anayasasıdır. Dernek tüzüğünde bulunması gereken zorunlu maddeler ile birlikte, ihtiyari olarak ekleyeceğiniz maddeler, sizlere dernek yönetimi esasında bir takım kolaylıklar sağlayacağı gibi, idari para cezasına neden olacak durumlardan da korunmanızı sağlar.

Derneklerin yaşadıkları hukuki problemler çoğunlukla kuruluş aşamasında hatalı yahut ihmal edilen işlemlerden kaynaklandığı görülmektedir.

Dernek Nedir?

Dernek kavramı ideal amaç güden kişi topluluğunu ifade etmektedir. Bu kavrama bilimsel amaçlı kurumlar, eğlence ve spor amacı güden kulüpler, siyasi amaç güden siyasi partiler, sosyal ve ekonomik amacı güden sendikalar da dahildir. Türk Medeni Kanunu’nun 56.maddesinde düzenlenen hüküm gereğince; dernekler en az yedi gerçek kişinin veya tüzel kişinin bir araya gelmesiyle oluşan, özel hukuk hükümlerine tabi olan tüzel kişiliğe haiz kişi topluluklarıdır. Bu 7 kişi bir araya gelerek derneğin kuruluş amaçlarını, hedeflerini ve yapısını belirlemektedir. Kurucu sayısının 7 kişiden fazla olmasında bir sakınca yoktur. Dernek üyeleri, kazanç paylaşma amacı gütmeden, herhangi bir kanunla yasaklanmamış olan belirli ve ortak bir amacı gerçekleştirmek üzere faaliyetlerini yürütmektedirler. Dernekler, bu amaç uğruna sürekli olarak bilgi ve çalışmalarını birleştirmek suretiyle oluşmaktadırlar.

Derneğin 4 tane unsuru söz konusudur. Bunlar şunlardır:

• Kişi Unsuru : Dernekler en az 7 kişiden oluşmaktadır. Bahsedilen bu kişiler gerçek veya tüzel kişi olabilir.
• Amaç Unsuru : Derneğin ideal bir amacı olmalıdır. Kanunda kişi topluluğu olarak düzenlenen derneklerin tek ve belirli bir ortak amacı bulunmalıdır. Oldukça genel ve kapsamlı nitelikteki kamu yararı adı altında bir dernek amacın belirsiz olması nedeniyle kurulamaz. Bu ideal amaç kanuna ve ahlâka aykırı olmayacağı gibi, kazanç paylaşımı dışında kalan bir amaç olmalıdır.
• Organizasyon Unsuru : Dernek, amacına ulaşmak için kanun ve tüzüğü doğrultusunda örgütlenmiş süreklilik arz eden bir kişi topluluğu olmalıdır. Derneğin üyeleri bilgi ve çalışmalarını amaçları doğrultusunda sürekli olarak kanun ve tüzük çerçevesinde bu organizasyon içinde birleştirmeyi hedef edinirler.
• Hukukilik Unsuru : Belirli ve ortak bir amaç uğruna bilgi ve çalışmalarını sürekli olarak birleştirerek örgütlenmiş bu kişi topluluğu hukuk düzeni tarafından tüzel kişi olarak tanımlanması gerekmektedir.

5253 Sayılı Dernekler Kanunu’nun 28.maddesine göre; 

‘’Türk, Türkiye, Milli, Cumhuriyet, Atatürk ve Mustafa Kemal gibi kelimeleri ile bunların baş ve sonlarına getirilen eklerle oluşturulan dernek adlarında İçişleri Bakanlığı’nın izni gereklidir.’’

Derneklerin, mevcut veya mahkeme kararıyla kapatılmış veya feshedilmiş bir siyasi partinin, bir sendikanın veya üst kuruluşun, bir derneğin veya üst kuruluşun adını, amblemini, rumuzunu, rozetini ve benzeri işaretleri ya da başka bir ülkeye ve daha önce kurulmuş Türk devletlerine ait bayrak, amblem ve flamaları kullanmaları yasaktır.

Dernekleri İlgilendiren Yasal ve Mali Mevzuat Listesi

Dernek Kurmak İsteyenlerin Bilmesi Gereken Terimler

• Federasyon : Aynı amacı taşıyan en az 5 derneğin bir araya gelmesi, kuruluş bildirimi ve ekleri il mülki amirliğe teslim etmesiyle Federasyon vasfı kazanılır.  
• Konfederasyon: Aynı amacı taşıyan ve bu amaçlar etrafından toplanan en az 3 federasyonun bir araya gelip, kuruluş bildirim formunu il mülki idare amirine teslim etmesiyle konfederasyon vasfı kazanılır. 
• Dernek Lokali : Dernek üyeleri tarafından sosyal ihtiyaçlarını giderme amaçlı, mülki idareden (Kaymakamlık ya da Valilik) alınacak izin ile açılan tesislere verilen isimdir. 1 yılı aşkın faaliyet gösteren dernekler, tüzüklerinde yazmasa bile lokal açma hakkına sahiptirler.
• Dernek İktisadi İşletmesi : Bir derneğin elde ettiği üye aidatı, kira geliri, bağış vb. gibi gelirlerin haricinde ticari faaliyetler yürüterek gelir elde etme çabasıdır. Tüzükte iktisadi işletme kurulabilir ibaresi yer alması zorunludur. Konser, Sinema, Tiyatro, Kermes gibi etkinlikler sürekli gelir getirici faaliyetler ise, iktisadi işletme kurulması gerekmektedir.
• PRODES : İçişleri Bakanlığı tarafından sivil toplum kuruluşları faaliyetlerinin denetlenmesi ve desteklenmesi ve bu sürecin otomasyon haline getirilmesi amacıyla Proje Destek Sistemi kurulmuştur. Proje başvurusu, yürütmesi ve sonuçlandırılması işlemleri PRODES üzerinden takip edilebilmektedir.

Dernek Nasıl Kurulur?

En az 7 kişinin bireysel kazanç paylaşımı hedeflemeden ortak bir amaç doğrultusunda bir araya gelmesiyle dernek kurmak mümkündür.  Dernek kurma hakkı hem Anayasa hem de AİHS (Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi) ile güvence altına alınmış bir haktır. Dolayısıyla herkes önceden bir izin almaksızın bu hakkını kullanmakta özgürdür. Dernek kurulabilmesi için gerçek veya tüzel kişilerin fiil ehliyetine sahip olmaları gerekmektedir. Bunun yanında tüzel kişiliklerini kazanabilmeleri için kuruluş bildirimlerini, dernek tüzüğünü ve diğer gerekli belgeleri yerleşim yerinin bulunduğu yerin en büyük mülki amirine teslim etmeleri gerekmektedir, verildiği anda tüzel kişilik kazanılmış olur. Dernek kurulabilmesi için herhangi bir yaş şartı aranmamaktadır. Açıklandığı üzere yalnızca fiil ehliyetine sahip olmak gerekli ve yeterlidir.

15 yaşını tamamlamış çocuklar yalnızca kanuni temsilcilerinin izniyle dernek kurabilirler, üye olmalarında ise bir sakınca yoktur.12 yaşını tamamlamış çocuklar için ise dernek kuramazlar ama yasal temsilcilerinin izniyle derneğe üye olabilirler. Yabancı gerçek kişiler ise dernek kurabilirler veya bir derneğe üye olabilirler ama bunun için yerleşim yerlerinin Türkiye’de bulunması gereklidir. Dernek kuruluşunda genellikle yapılan hatalar; dernek tüzüğü dışına çıkmak, evrakta eksiklik, usul hataları ve bir takım kanuni aykırılıklardır. Yapılan bu aykırılıklar mülki idari amirlik veya dernekler büro şefliği tarafından bir tebligatla bildirilir. Ancak bu tebligat gönderimi 25772 sayılı Dernekler Yönetmeliği Madde 6’ya göre keyfiyet bir yazdır. 30 gün içerisinde herhangi bir eksikliğin giderilmemesi gibi bir durumda Dernekler büro şefliği, Asliye Hukuk mahkemesinde dava açılması ve derneğin fesih işlemlerinin yapılması için Cumhuriyet Savcılığına bildiride bulunur. Tabi bazı kasıtlı olmayan hatalarda dernek yönetimine 500 TL ile 5000 TL arasında idari para cezası verilir. (Bu ceza oranında her yıl artış yaşanmakta olup aşağıda 2024 yılına ait idari para cezaları sunulmuştur.)

Dernek Kurmak İçin Gerekli Belgeler

• Gerçek veya tüzel en az yedi kurucu tarafından doldurulmuş ve imzalanmış Kuruluş Bildirimi Formu
• Dernek kurucuları tarafından her sayfası imzalanmış Dernek Tüzüğü,
• Dernek kurucuları arasında tüzel kişiliklerin bulunması halinde; bu tüzel kişilerin unvanı, yerleşim yeri ve kuruluş belgesi ile tüzel kişiliklerin organları tarafından yetkilendirilen gerçek kişi de belirtilmek kaydıyla bu konuda alınmış kararın örneği,
• Kurucular arasında yabancı dernek veya dernek ve vakıf dışında kar amacı gütmeyen kuruluşlar bulunması halinde, bu tüzel kişilerin derneklere kurucu olabilmesine dair İçişleri Bakanlığınca izin verildiğini belirten dernek kurucuları tarafından imzalanmış yazılı beyan,
• Kurucular arasında yabancı uyruklular varsa, bunların Türkiye’de yerleşme hakkına sahip olduklarını gösterir belgelerin örnekleri,
• Dernek merkezinin (ikametgah) tapu kütüğünde mesken olarak gösterilen yerlerde bulunacak olması halinde kat malikleri kurulunun oybirliği ile alacağı karar örneği (muvaafakatname)

Çocuk derneklerine tüzel kişiler kurucu veya üye olamazlar, Ayrıca, çocuk derneklerinde kuruluş bildirimine, kurucu çocukların yasal temsilcilerinin izni eklenir. Dernekler, kuruluş bildirimi ve eklerini mülki idare amirliğine vermek suretiyle tüzel kişilik kazanırlar. Mülki idare amirliği tarafından dernek kuruluş bildirimi, gün ve saat belirtilmek suretiyle dernekler birimine havale edilir ve başvuru sahibine kuruluş bildirimi ve eklerinin alındığına dair Alındı Belgesi verilir.

Bu konu hakkında daha detaylı bilgi edinmek için “Formlar ve Ekler” başlıklı yazıyı inceleyebilirsiniz.

Dernek Şubesi Nasıl Kurulur?

5253 sayılı Dernekler Kanunu’na göre dernek şubesi, dernek faaliyetlerinin yürütülebilmesi için dernek bünyesinde açılan, organları bulunan ve tüzel kişiliği olmayan alt birim olarak tanımlanır.

Yukarıdaki tanıma göre dernek şubesinin varlığı mevcut bulunan bir derneğe bağlıdır. 

Öncelikle bir derneğin şubesinin açılabilmesi için, dernek tüzüğünde “şube açabilir” ibaresinin olması zorunludur. Dernek şubesinin kuruluşu için bir diğer önemli şart ise dernek şubesi kurulacak derneğin merkezinin iznidir. Şubesi kurulacak dernek, şubeyi kuracak en az 3  kişiyi yetkilendirir. Bu yetkilendirme derneğin genel kurulunun yönetim kuruluna şube kurma yetkisi vermesi ile  yapılabilir. Dernek şubesi kurmak için yetkilendirilen kişiler de (en az 3 kişi) şubesi açılmak istenilen il veya ilçenin mülki idare amirliğine dernek şubesi kuruluş evrakları ile başvurur.

Dernek Şubesi Kurmak İçin Gerekli Belgeler

• Şubesi kurulacak dernek genel merkezinin genel kurulu tarafından, şube açılması yetkisinin yönetim kuruluna verildiğini gösteren genel kurul toplantı tutanağının örneği,
• Şubesi kurulacak dernek genel merkezi yönetim kurulunca şube kurucularını yetkilendiren yönetim kurulu kararı örneği, (1 adet)
• Yetkili 3 kişi tarafından imzalanmış dernek kuruluş bildirimi. (1 adet)
• Dernek merkezinin tapu kütüğünde mesken olarak geçmesi halinde kat malikleri kurulunun oy birliği ile alacağı karar/muvafakatname (1 adet)

Yukarıda sayılan evraklar ile dernek şubesi kurucularından en az bir kişi tarafından mülki idare amirliğine(il merkezleri, merkez ilçelerde valilikler, dış ilçelerde ise kaymakamlıklar) başvuru yapılır ve dernek şubesi kurma işlemi gerçekleşmiş olur.

Dernek Tüzüğü Nedir?

En az 7 gerçek ve tüzel kişinin bir araya gelerek dernek kurmaya karar verdikten sonra bir tüzük oluşturması gereklidir. Bu tüzüğe derneğin amaç ve hedefleri ve yapacağı faaliyetler yazılmaktadır. Yukarıda da bahsedildiği üzere, TMK 59’da yer alan hüküm gereğince; derneğin tüzel kişilik kazanabilmesi için kurucuların kuruluş bildirimini, dernek tüzüğünden iki örneği ve diğer gerekli formları yerleşim yerinin bulunduğu yerin (Derneğin kurulacağı yerin) en büyük mülki amirine vermeleri gerekir. Ancak bu halde dernek kurulabilir.

Türk Medeni Kanunu’nun 58.maddesine göre;

“Dernek tüzüğünde bulunması zorunlu düzenlemelerin bulunmaması halinde, kanun hükümleri uygulanır. Eğer derneğin amacı ahlaka ve hukuka uygunsa tüzükte birtakım eksik hususların bulunması derneğin tüzel kişilik kazanabilmesine engel teşkil etmez. Her derneğin mutlaka bir tüzüğü bulunmak zorundadır.”

Söz konusu tüzükte aşağıda gösterilen konuların belirtilmesi zorunlu ve gereklidir:

• Derneğin adı
• Derneğin amacı ve bu amacı gerçekleştirmek üzere dernekçe sürdürülecek çalışma konuları ve çalışma biçimleri ile ilgili faaliyet alanı
• Derneğe üye olma ve üyelikten çıkmanın şart ve şekilleri
• Genel kurulun toplanma şekli ve zamanı
• Genel kurulun görevleri, yetkileri, oy kullanma ve karar alma usul ve şekilleri
• Yönetim kurulu ve denetim kurulunun görev ve yetkileri, ne suretle seçileceği, asıl ve yedek üye sayısı
• Derneğin şubesinin bulunup bulunmayacağı, bulunacak ise şubelerin nasıl kurulacağı, görev ve yetkileri ile dernek genel kurulunda nasıl temsil edileceği
• Üyelerin ödemek zorunda olacağı giriş aidat tutarının ve yıllık aidat miktarının belirlenme şekli
• Derneğin borçlanma usulleri
• Derneğin iç denetim şekilleri
• Tüzüğün hangi koşullarda ve nasıl değiştirilebileceği
• Derneğin feshi söz konusu olduğunda mal varlığının tasfiye biçimi

Tüzük derneğin bulunduğu yerdeki en büyük mülki amirliğe sunulduktan sonra kuruluş bildirimi ve verilen belgelerin doğruluğu ve dernek tüzüğü söz konusu makam tarafından 60 gün içinde dosya üzerinden incelenmeye tabi tutulur. Şayet kuruluş bildiriminde ya da tüzükte eksiklik veya kanuna aykırılık varsa veya 7 gerçek/tüzel kişinin gerekli fiil ehliyeti yoksa bunların tespit edilmesi halinde noksanlığın giderilmesi için kuruculara bildirim yapılır. Durumun tebliğinden itibaren 30 gün içinde eksik hususlar tamamlanmaz veya kanuna aykırılık giderilmezse, en büyük mülki amir, yetkili asliye hukuk mahkemesinde derneğin feshi konusunda dava açması için cumhuriyet savcılığına bildirir. Cumhuriyet savcısı gerekli gördüğü takdirde mahkemeden derneğin faaliyetinin tamamen durdurulmasına karar verilmesini de isteyebilir.

DİKKAT : Dernek tüzüğünün ilanına gerek yoktur. Eğer ki belgelerde kanunlara aykırılık veya eksiklik bulunmazsa ya da verilen belirli sürede eksiklik giderilmezse durum derneğe tebliğ edilir ve dernek, dernekler kütüğüne kaydedilir.

Dernek Kurma Maliyeti 2024

Eğer vakıf kurmak isteseydiniz, 2024 yılı için asgari olarak en az 500.000 TL gibi bir sermayeye sahip olmanız gereklidir.. Ancak dernek kurmak ve dernek üyesi olmak, Türk Medeni Kanunu tarafından tanımlanan bir hak olduğundan, herhangi bir ücrete, harca ya da sermayeye bağlanamaz. Bu nedenle dernek kuruluşunu gerçekleştirmek tamamen ücretsizdir.

Fakat dernek kurarken işin doğası gereği bazı masraflar yapılması da kaçınılmazdır.

Bu masraflar şunlardır,

• Yer Kirası ve Stopajı
• Dernek Defterleri Ücreti (İşletme Defteri, Evrak Kayıt Defteri, Karar Defteri, Alındı Belgesi ve Ayni Makbuz vb.)
• Kırtasiye Ücretleri
• Muhasebe Ücretleri
• İşletme Giderleri (Elektrik, Su, Telefon, İnternet vb.)

Dernek Adı Nasıl Olmalı?

Öncelikle mevcut bir derneğin adını kullanarak bir dernek kuruluşu gerçekleştiremezsiniz. Daha önce düşünmüş olduğunuz dernek adı ile ilgili mevcut bir derneğin olup olmadığını sorgulamak için e-devlet üzerinden Dernek Adı Sorgulama işlemini yapabilirsiniz.

Şimdi dernek adı oluşturma esasında kanun kapsamında yasaklı olan durumları aktaralım.

• Daha önce mahkeme kararı ile kapatılmış olan bir partinin, sendikanın, üst kuruluşun ya da derneğin adını, amblemini veya rozetini kullanılamaz.
• Dernek adlarının başına ya da sonuna Türkiye, Türk, Milli, Cumhuriyet, Atatürk, Mustafa Kemal, Şehit, Gazi gibi kelimeler sadece İçişleri Bakanlığı’nın iznine tabidir.
• Hepsi, Tüm, bütün gibi kapsayıcı faaliyetler kullanılamaz. Ayrıca spor dernekleri için, mevcut bir derneğin ismine ek olarak yeni ya da genç gibi kelimeler getirilemez.
• Ayrıca dernek adının kullanımı ile ilgili isim marka patentinin alınmış olduğu bazı derneklerin ismine yakınlığı dolayısıyla, dernek adının değiştirilmesi yönünde dava açılabileceği dikkate alınmalıdır.

Çocuk Derneği Nasıl Kurulur?

Çocuk derneğinin kurulması aşamasında normal bir dernek kuruluşu ile herhangi bir farklılık yoktur. Ancak derneğe üye olacak ya da kurucu rolü üstlenecek olan çocukların yaşları konusunda bir takım kısıtlamalar mevcut. Çocuk derneği kurmak için aşağıda yer alan maddeler 5253 Sayılı Mevzuat çerçevesinde belirlenmiştir.

• 15 yaşını bitirmiş olan  ve ayırt etme gücüne sahip olan küçükler, toplumsal, ahlaki, bedensel, ruhsal ve zihinsel yetenekleri ile spor, eğitim ve öğretim haklarını, sosyal ve kültürel varlıklarını, aile yapısını ve özel yaşantılarını korumak ve geliştirmek amacıyla yasal temsilcilerinin yazılı izni ile çocuk dernekleri kurabilir. Ayrıca kurulmuş olan çocuk derneklerine üye olabilirler.
• 12 yaşını bitirmiş olan küçükler ise, çocuk derneklerine üye olabilirler, ancak kurucu görevini üstlenemezler.
• Çocuk derneklerine 18 yaş üstü kişiler üye olamaz ve kurucu görevi üstlenemezler.

DİKKAT : 5253 Sayılı Dernekler Kanunu’nda yer alan bazı ceza hükümleri gereğince, çocuk derneklerine usul hatalarından dolayı yazılı uyarıda bulunulmaktadır. Tekrarlanması halinde ise, cezai işlem uygulanması gerçekleştirilir.

Cami Derneği Nasıl Kurulur?

Cami derneği kurmak için yukarıda yer alan prosedürlerin hepsi uygulanır. Ancak ek bir alt başlıkta cami derneği kurmak için dikkat edilmesi gerekenlerden bahsetmemiz gerekiyor.

Derneklerin kendiliğinden fesih olması gibi bazı durumlar mevcuttur. Bu durum, dernek tüzüğünde yer alan dernek amacının gerçekleşmesi ile birlikte ortaya çıkmaktadır. Cami derneklerinde, eğer cami yapımı için dernek kuruluyorsa, bu durum tüzükte belirlenmiş ise, cami yapımının bitimi ile birlikte derneğin feshi de kendiliğinden gerçekleşmiş olmaktadır. 

Sosyal Yardımlaşma ve Köy Derneği Kurmak

Meslek dernekleri ile birlikte en çok kurulan dernek arasında yer alır. Özellikler son yıllarda sosyal yardımlaşma derneklerinin sayısında artış yaşanmaktadır. Bu tarz dernekler öncelikle bir hareket iken, zamanla büyüyerek, dernekleşme ihtiyacı hissetmektedirler.

Dernek kurmak ve tüzel kişilik kazanmak, STK gönüllülerine amaçlarını gerçekleştirmeleri için bir çok avantaj sağlamaktadır. Bu avantajlar arasında; proje oluşturma, yardım toplama, hibe alma, bağış kabul etme ve kamu ile iş birliği içinde faaliyetler yürütme gibi ayrıcalıklar yer almaktadır. Köy dernekleri ile birlikte bir çok dernek, web sitesi ve sosyal medya hesabı kurup, dernek faaliyetlerini üyelerine ve üye olmayan destekçilerine duyurarak, amaçları için destekçi kitlesi oluşturabilmektedir.

Sosyal yardımlaşma derneği kurmak isteyenlerin dikkat etmesi gereken en önemli konu ise, dernek tüzüğünde yer alacak olan faaliyetlerin genişletilmesidir. Bu sayede hem çalışma alanınızı genişletebileceksiniz, hem de amaçlarınıza ulaşabilmek için, bir çok faaliyeti gerçekleştirme hakkınız olacaktır.

Dernek Kurduktan Sonra Yapılması Gerekenler

• Tutulması zorunlu olan dernek defterleri alınır ve notere ya da il sivil toplum müdürlüğünde tasdik ettirilir. Üye Kayıt Defteri, İşletme Hesabı Defteri, Karar Defteri ve Evrak kayıt defteri gibi defterlerin tutulmasındaki usul ve esaslar dernekler yönetmeliğinde belirtilmiştir.
• Dernek geçici başkanı tarafından, karar defterinde DERBİS şifresinin alınmasına dair alınmış karar örneği ve dilekçe ile birlikte, DERBİS şifresi talep edilir. Bu şifre ile bir çok bildirim işlemi, elektronik ortamda gerçekleştirilebilir.
• Dernek yöneticileri tarafından karar defterinde alınacak bir karar yoluyla dernek adı ve kütük numarasının bulunduğu, yuvarlık ve mavi renkli mühür ve dernek kaşesi basım işlemi gerçekleştirilir.
• Vergi dairesinden vergi kimlik numarası alınması gerekmektedir.
• Dernek kurucu üyeleri arasında, derneğin ilk genel kurulu yapılana kadar görev dağılımı gerçekleştirilir. Başkan, başkan yardımcısı, sayman ve sekreterlik gibi  görev dağılımlarının yapılması gereklidir.
• İlk genel kurulun 6 ay içerisinde toplanıp, en az 16 kişi ile yönetim organlarının oluşturulması zorunludur. Genel kurul gerçekleştirene kadar üye kabulü gerçekleştirilip, kurucularla birlikte en az 16  üye bulunmalıdır.
• İlk bir yıl içerisinden iç denetim raporunun oluşturulması zorunludur. Bu rapor denetim kurulu tarafından oluşturulabileceği gibi, dışarıdan bağımsız bir firmadan denetim hizmeti de alınabilir.
• Bir önceki yılın beyanname bildirimi, 1 Ocak ile 31 Nisan arasında doldurulup, DERBİS üzerinden gönderilmesi ya da dernekler birimine teslim edilmesi gerekmektedir. 

Yukarıda yer alan işlemler, dernek kurduktan sonra yapılması gereken zorunlu işlemlerdir. Tabi bu işlemler haricinde isteğe bağlı olan, ancak gerçekleştirilmesi durumunda, dernek faaliyetlerini yürütmeniz için avantaj sağlayacak bir takım işlemler de mevcut. Bunlar:

• Dernek adının tescili işlemi (Marka Patent Başvurusu)
• Dernek web sitesi kurulumu (Online Üyelik Başvurusu ve Aidat Toplama)
• Dernek sosyal medya hesaplarının kurulumu ve yönetimi
• Dernek tanıtım faaliyetleri ve kampanya oluşturulması
• Yardım toplama için izin alınması
• Dernek amaçlarını gerçekleştirmek için proje oluşturulması ve hibe başvurusu (PRODES)
• Spor derneği kurulacaksa sicil tescilinin gerçekleştirilmesi vb. işlemleri kapsamaktadır.

DİKKAT : Alındı belgesi, ayni yardım teslim belgesi, gelir-gider makbuzu vb. evraklar yönetmelikte yer alan usullerde basımı gerçekleştirilir. Bu evrakların basımı karar örneği ve dernek kaşesi ile gerçekleştirilirken, aynı zamanda matbaa tarafından 15 gün içerisinde basıma dair bildirimde bulunulması zorunludur.

DERBİS Şifresinin Alınması

Derneklerin beyanname doldurma, bildirim ve bazı kayıt işlemlerinin hızlı bir şekilde gerçekleştirebilmeleri için, dernekler bilgi sistemi İçişleri Bakanlığı tarafından, e-dernek uygulamasının bir üst versiyonu olarak yayına alınmıştır. Hem iş yükü hem de evrak yükünü azaltmak adına, dernek yöneticileri tarafından bir çok işlem DERBİS üzerinden gerçekleştirilebilmektedir.

DERBİS şifresinin alınabilmesi için, yönetim kurulu tarafından dernek başkanına yetki verilir. Ya da bu şifreyi dernek başkanı adına alması için farklı bir dernek üyesine yetki verilebilir. Alınan karar örneği, karar defterinin aslı ve şifre talep dilekçesi ile birlikte, dernekler biriminde görevli memura şifre talebinde bulunulur. Sistem tarafından otomatik oluşturulan kullanıcı adı ve parola bilgisi, kapalı zarfta yetkiliye teslim edilir.

Derneklerde Amaç ve Faaliyet

Derneğin amacı tek olup, kazanç paylaşmak dışında kalan belirli ve ortak bir amaç olmalıdır. Dolayısıyla dernek ideal bir amaç doğrultusunda kurulabilir. Fakat iktisadi faaliyeti amaç edinen dernek kurulamaz. Ayrıca dernekler birden fazla amaçlı olarak kurulamaz ve ilk kurulduğu zaman amacı tüzükte belirtilmiş olduğundan sonrasında değişiklik yapılabilmesi için tüzük değişikliği yoluna gidilmelidir.

Dernek hizmetleri, gönüllü kişiler veya yönetim kurulu kararı ile verilmiş olan göreve başlatılan ücretli kişiler aracılığıyla yürütülmektedir. Görevlendirilen üyelerin gündelik ve yolluk ücretleri genel kurul tarafından tespit olunur. Önceki kanun düzenlenmesinde yer alan ‘’Dernek hizmetlerinin bu kişiler aracılığıyla yapılması için üye sayısının 100 kişiden fazla olması gerekir.’’ şeklinde yer alan hüküm yürürlükten kaldırılmıştır.

Dernekler işçi ve işveren sendikaları ile çeşitli mesleki kuruluşlardan maddi yardım alabilir veya bu kuruluşlara maddi yardımda bulunabilirler. Fakat tüzüklerinde yer alan amaçları gerçekleştirmeyi hedef seçmelilerdir. Dernekler siyasi partilere maddi yardım alamaz aynı zamanda maddi yardımda bulunamazlar. Dernekler mülki idare amirliğine öncesinde bildirimde bulunmak koşuluyla yurt dışında bulunan kişi, kurum ve kuruluşlardan yardım alabilirler.

Derneklerin faaliyetleri kapsamında gelir ve giderlerinde uymak zorunda oldukları usuller ile derneklerin tutmak zorunda oldukları defterlerle ilgili esaslar kanun tarafından düzenleme alanına alınmıştır. Buna göre, dernek gelirleri yönetim kararı ile bastırılan alındı belgesi ile toplanır ve giderler harcama belgesi ile yapılmaktadır. Bu gelirler eğer bankalar aracılığı ile toplanmışsa banka tarafından düzenlenmiş dekont veya hesap özeti gibi belgeler alındı belgesi yerine geçer. Söz konusu belgelerin saklama süresi beş yıldır.

Dernekler, tüzüklerinde yer alan amaçla benzer doğrultuda olan ve kanunlarla yasaklanmayan konularda, kendi aralarında yahut vakıf ve benzeri sivil toplum kuruluşlarıyla müşterek bir amacı gerçekleştirmek üzere DERBİS (Dernekler Bilgi Sistemi) aracılığıyla bulunduğu yılın nisan ayı sonuna kadar Mülki İdare Amirliğine bildirerek bu kararla platformlar oluşturabilirler. 5253 Sayılı Dernekler Kanunu hükümleri gereğince, derneklerin taşınmaz mal edinebilmesinde bir sakınca yoktur. Genel kurullarının yetki vermesi üzerine yönetim kurulu kararıyla taşınmaz mal satın alabilir veya taşınmaz mallarını satabilirler. Fakat edinmiş oldukları bu taşınmazları tapuya tescilinden itibaren bir ay içinde mülki idare amirliğine bildirmekle yükümlüdürler.

Dernek gelirlerini toplayacak kişiler yönetim kurulu kararıyla belirlenmekte olup bu kişilerin adına yetki belgesi düzenlenmektedir. Dernekler tarafından tutulacak defterlerin dernekler biriminden yahut noterden onaylı olması zorunludur. Bu kapsamda derneklerin defterlerini noter yerine dernekler biriminden onaylanması usulü getirilmiştir.

Derneklerin Yasaklanmış Amaç ve Faaliyetleri Nelerdir?

Türk Medeni Kanunu’nun 56.maddesinde derneğin amacının, hukuka ve ahlaka aykırı olamayacağı belirtilmiştir. Ayrıca 5253 Sayılı Dernekler Kanunu ve Anayasanın 33.maddesi hangi amaçlarla dernek kurulmasının mümkün olmadığını hüküm altına almıştır. Bahsi geçen kanun, yasak faaliyetleri ve kurulması yasak olan dernek biçimlerini Anayasadaki temel ilkelere Türk Ceza Kanunu’nda yer alan hükümlere uygun olarak belirlenmiştir.

Buna göre dernekler;

• Tüzüklerinde gösterilen amaç ve bu amacı gerçekleştirme üzere sürdürüleceği belirtilen çalışma konuları dışında faaliyette bulunamazlar.
• Anayasa ve kanunlarla açıkça yasaklanan amaçları veya konusu suç teşkil eden filleri gerçekleştirmek amacıyla kurulamaz.
• Askerliğe, milli savunma ve genel kolluk hizmetlerine hazırlayıcı öğretim ve eğitim faaliyetlerinde bulunamaz, bu amaçları gerçekleştirmek üzere kamp veya eğitim yerleri açamazlar. Üyeleri için özel kıyafet veya üniforma kullanamazlar.

Derneğin Organları Nelerdir?

Derneğin zorunlu ve zorunlu olmayan(seçimlik) organları vardır. Derneğin organları irade açıklanmasında bulunarak dernek lehine haklar ve aleyhine borçlar yaratırlar. Seçimlik organları fiil ehliyetinden yoksun olup, dernek bünyesinde bu organlara yer verilmek isteniyorsa bunların hangi organlar olduğu ve görevleri, yetkileri tüzükte açıkça belirtilmesi gerekmektedir. Söz konusu organlara onur kurulu, danışma kurulu, araştırma kurulu gibi kurullar örnek olarak gösterilebilir.

Derneğin zorunlu organları üç tanedir. Bunlar

• Genel Kurul,
• Yönetim Kurulu
• Denetim Kurulu

Dernek Genel Kurulu

Derneğin ilk kuruluş anında kurulan ve derneğin tüm üyelerini kapsayan söz konusu kurul en yetkili karar organıdır. Genel kurulun görev ve yetkileri şu şekilde sıralanmaktadır:

• Üyeliğe kabul, üyelikten çıkarma hakkında son karar merci olma, (MK. m.80/I)
• Dernek organlarını seçme ve dernek tüzüğünde başkaca bir organca tayin edilmemiş işlemleri yürütme, (MK. 80/ I)
• Derneğin diğer organlarını denetlemek ve onları haklı sebeplerle her zaman görevden alabilmek, (MK. 80/ II)
• Derneğin feshine her daim karar verebilme yetkisini bünyesinde barındırmak, (MK. 88)
• Taşınmaz mal edinmeye yetki verme,
• Federasyona temsilci üye gönderme,
• Şube açmak.

5253 Sayılı Dernekler Kanunu 60.maddenin son fıkrası hükmü gereğince yapılan yazılı derneğin kuruluşu, kanuna uygun olmasının derneğe bildirilmesi bildirimini izleyen altı ay içinde ilk genel kurul toplantılarını yapmak ve zorunlu organlarını oluşturmakla yükümlüdürler. Dernekler ilk genel kurul toplantısını takip eden otuz gün içinde, yönetim kurulu ve denetim kurulu ile derneğin diğer organlarına seçilmiş asıl ve yedek üyeleri mülki idare amirliğine bildirmekle yükümlüdür. Dernek organlarında veya dernek yerleşim yerinde bir değişikliğin olması da aynı usule tabidir.

Genel kurul dernek tüzüğünde belirtilen zamanlarda ve tüzükte aksine bir hüküm olmadıkça dernek merkezinin bulunduğu yerde yapılmakta olup, en az 15 gün öncesinde yönetim kurulunun çağrısı üzerine toplanmaktadır. Katılma hakkı bulunan üyelerin salt çoğunluğunun, tüzük değişikliği ve derneğin feshi hallerinde üçte ikisinin katılımıyla gerçekleşir. Toplantının günü, saati, yeri ve gündemi de üyelere bir yazıyla bildirilmektedir. Yani kanun değişikliğiyle birlikte artık gazetede ilan yerini yazılı bildirime bırakmıştır.

Olağan genel kurul toplantıları en geç üç yılda bir yapılması zorunludur. Çoğunluğun sağlanamaması sebebiyle toplantının ertelenmesi durumunda ikinci toplantıda çoğunluk aranmaz. Toplantının bir defadan fazla ertelenemez.. Ancak bu ikinci toplantıya katılan üye sayısı, yönetim ve denetim kurulları üye tam sayısının iki katından az olamaz. Toplantıda bulunan ve kanuna veya tüzüğü aykırı olarak alınan genel kurul kararlarına katılmayan her üye, karar tarihinden başlayarak bir ay içinde; toplantıya katılmayan üyelere de kararın öğrenilmesinden başlayarak bir ay içinde ve her halde karar tarihinden başlayarak üç ay içinde mahkemeye başvurarak kararın iptalini isteyebilir.

Genel kurul, yönetim veya denetim kurulunun gerekli gördüğü hallerde veya dernek üyelerinden beşte birinin yazılı başvurusu üzerine yönetim kurulunca olağanüstü toplantıya çağırılır.(MK.  m.75/I) Şayet yönetim kurulu üzerine düşen bu sorumluluğu yerine getirmezse, üyelerden birinin başvurusu üzerine, sulh yargıcı üç dernek üyesini genel kurulu toplantıya çağırmakla görevlendirir.

Dernek Yönetim Kurulu

Derneğin yönetim işlerini yürüten, diğer üçüncü kişilere karşı temsil eden ve üçüncü kişilerle hukuki ilişkilere girişen, yönetme ve temsil organına Dernek Yönetim Kurulu denir. Yönetim kurulu, dernek genel kurulu tarafından seçilen ve en az beş asil, beş yedek üyeden oluşan bir organdır. Dernek yönetim kurulu, derneklerin en önemli karar organlarından biri olup, derneğin faaliyetlerini düzenleyen ve yürüten, dernek üyelerinin temsil edildiği ve dernek adına kararlar alan bir organdır. Yönetim kurulu, dernek üyeleri tarafından seçilen ve genellikle dernek tüzüğünde belirtilen süre boyunca görev yapan üyelerden oluşur.

Dernek yönetim kurulunun temel görev ve sorumlulukları şunlardır:

• Dernek Faaliyetlerinin Düzenlenmesi ve Yürütülmesi : Yönetim kurulu, derneğin amaçları doğrultusunda faaliyetler düzenler ve bu faaliyetlerin gerçekleştirilmesini sağlar. Bu kapsamda, yönetim kurulu projeler, etkinlikler ve toplantılar planlar ve düzenler.
• Karar Alma ve Uygulama : Yönetim kurulu, derneğin işleyişine ve faaliyetlerine ilişkin önemli kararları alır ve bu kararların uygulanmasını sağlar. Yönetim kurulu, dernek üyelerinin ve tüzüğünün belirlediği ilkeler doğrultusunda hareket eder.
• Dernek Mali İşlerinin Yönetimi : Yönetim kurulu, derneğin mali işlerini yönetir, bütçe hazırlar ve denetimini sağlar. Bu kapsamda, yönetim kurulu gelir ve giderlerin doğru bir şekilde kaydedilmesini ve raporlanmasını sağlar.
• Üye Kaydı ve Yönetimi : Yönetim kurulu, dernek üyelerinin kaydını ve üyelik süreçlerini yönetir. Bu kapsamda, yönetim kurulu yeni üyelerin kabulü, üyelikten çıkanlar ve üyelikten çıkarılanlar gibi üyelik işlemlerini yürütür.
• İletişim ve Temsil : Yönetim kurulu, dernek adına dışarıyla iletişim ve temsil görevini üstlenir. Bu kapsamda, yönetim kurulu diğer dernekler, kamu kurumları, özel sektör ve medya ile iletişimi sağlar.

Dernek Yönetim Kurulu, derneğin amaçları ve değerleri doğrultusunda çalışması ve dernek tüzüğüne uygun hareket etmesi, derneklerin toplum üzerindeki etkisini ve faaliyetlerinin sürekliliğine katkı sağlar.

Dernek Denetleme Kurulu

Derneğin zorunlu organlarından biridir. 3 asıl ve 3 yedekten az olmamak şartıyla dernek tüzüğünde belirtilen sayıda üyeden oluşur. Bu üyeler genel kurul tarafından seçilir. Bu hususlar Türk Medeni Kanunu’nda düzenlenmiştir. Derneğin zorunlu organları, Genel Kurul, Yönetim Kurulu ve Denetim Kuruludur.

Genel kurul, üyeliğe kabul ve üyelikten çıkarma hakkında son kararı verir; dernek organlarını seçer ve derneğin diğer bir organına verilmemiş olan işleri görür.

Denetim kurulu, üç asıl ve üç yedek üyeden az olmamak üzere dernek tüzüğünde belirtilen sayıda üyeden oluşur.

Denetim kurulunun görevi derneğin iç denetimini gerçekleştirmektir. Bu denetimi dernek tüzüğündeki usullere göre yapar. Denetimden sonra bir rapor hazırlar.  Hazırladığı bu raporu yönetim kuruluna ve genel kurula sunar.

Denetim kurulu eğer gerek görürse genel kurulu olağanüstü toplantıya çağırabilir. Bu durumda çağrıyı yönetim kurulu yapar. Yönetim kurulu üye tam sayısının yarıya düşmesi durumunda denetim kurulu da genel kurulu toplantıya çağırabilir. Bu hususlarla alakalı ilgili maddeler aşağıda verilmiştir.

Denetim kurulu, denetleme görevini, dernek tüzüğünde belirtilen esas ve usullere göre yapar; denetleme sonuçlarını bir raporla yönetim kuruluna ve genel kurula sunar.

Genel kurul, yönetim veya denetim kurulunun gerekli gördüğü hâllerde veya dernek üyelerinden beşte birinin yazılı başvurusu üzerine, yönetim kurulunca olağanüstü toplantıya çağrılır.

Yönetim kurulu üye sayısı, boşalmalar sebebiyle üye tamsayısının yarısının altına düşerse; genel kurul, kalan yönetim kurulu üyeleri veya denetim kurulu tarafından bir ay içinde toplantıya çağrılır. Çağrı yapılmazsa, üyelerden birinin istemi üzerine, sulh hâkimi, üç üyeyi genel kurulu toplantıya çağırmakla görevlendirir.

Dernek Başkanı Olma Şartları

Dernek kurucu üyeleri arasında 1 geçici başka ve diğer kurucu üyeler bulunmaktadır. Dernek başkanının kar amacı gütmüyor olması ve fiil ehliyetine sahip olması gerekir. Tabi bununla birlikte kanun koyucu tarafından herhangi bir kısıtlamalarla, dernek yöneticilik faaliyetlerine engel teşkil eden bir durum olmamalıdır.

Dernek başkanı olmak için, kurucu üyeler arasında yer almadıysanız, dernek tüzüğünde yer alan şartları taşıyarak, genel kurulda mevcut başkanın karşısına aday olarak çıkabilirsiniz. Tabi bu durumda, başkan adayı olmak için gerekli şartlar her dernekte farklıdır. Örneğin; kimi dernek 100 üyenin imzasını isterken, bazı derneklerde bu şart daha yüksek ya da daha az olabilir. Aday olmak için tek şart genel kurulun beklenmesidir.

Diğer türlü dernek başkanının vefat etmesi ya da istifa etmesi gibi durumlarda, mevcut eksik, yedek yönetim kurulu üyelerince tamamlanır. Ardından yönetim kurulu isteğine ya da tüzük kurallarına bağlı olarak olağanüstü genel kurula dernek başkanı seçimi için gidilebilir.

Dernek Üyeliği

Dernek üyeleri bir dernek için en önemli unsurdur. Üyeler bünyesindeki dernekte eşit haklara sahiptir. Üyeler arasında din, mezhep, aile, zümre, sınıf, dil, ırk, renk, cinsiyet farkı gözetilemez. Her üyenin dernek faaliyetlerine ve yönetime katılma hakkı vardır. Bu hak ellerinden alınamaz. Ayrıcalık tanıyan uygulamalar yapılamaz. Her üyenin genel kurulda bir hakkı bulunmakta olup, bu hakkını şahsen kullanmak zorundadır. Ayrıca bütün üyeler toplantılara özgürce katılma, görüşlerini bildirme, tartışma benimsemediği kurul kararına itiraz etme hakkına sahiptirler. Üye dilediği zamandan dernekten ayrılma hakkını saklı tutar.

Dernekler üyelerine yardım sağlamak amacıyla sandık kurabilirler. Fakat bunu yapabilmek için dernek tüzüğünde buna ilişkin bir düzenlemenin yer alması zorunludur. Dernek sandık oluşturduğunda elde edilen karı, üyelerine paylaştırmadan, gelir ve faiz gibi herhangi bir birikimi aktarmamalıdır. Sadece bu koşullar içerisinde üyelerinin yiyecek, giyecek gibi zorunlu ihtiyaç maddelerini ve diğer mal ve hizmetlerle kısa vadeli ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla sandık kurulabilmektedirler.

Dernek Üyelerinin Yükümlülükleri

• Dernek üyesinin en başta gelen yükümlülüğü derneğe aidat ödemektir. Dernekten çıkan veya çıkarılan üye, üyelikte bulunduğu sürenin ödentisini vermek zorundadır. (MK m.70) Onursal üyelerin oy kullanma hakkı olmadığı için aidat(ödenti) vermek zorunda da değildir.
• Üyelerin, dernek düzenine uyma ve derneğe sadakat gösterme yükümlülüğü vardır (MK m.71/I)
• Üyeler, derneğin amacına uygun davranmakla, özellikle amacın gerçekleşmesini güçleştirici veya engelleyici davranışlardan kaçınmakla yükümlüdür. (MK. 71/II)
• Üyeler, bunların dışında dernek tüzüğünde belirtilen yükümlülüklere de uymak zorundadırlar.

Azınlık Hakları

Dernekteki azınlık hakları şu şekildedir:

• Dernek üyelerini en az 1/5’inin genel kurulun olağanüstü toplantıya çağırılmasını isteme hakkı vardır.1/5 üyenin başvurusu üzerine, yönetim kurulu bu isteğe uymak zorundadır. Yönetim kurulunun bu isteği yerine getirmesi durumunda, istemde bulunan üyelerden birini talebi üzerine, sulh Hâkimi dernek üyelerinden üç kişiyi, derneği toplantıya çağırmakla görevlendirir. (MK. 75)
• Dernek üyelerinden genel kurula katılanların en az 1/10’unun istemi üzerine, gündemde yer almayan konuların da genel kurulda görüşülmesine karar verilebilir. (MK. 79/ II)

Tutulması Zorunlu Dernek Defterleri

Dernek kurduktan sonra yapılması gereken işlemlerde ilk sırada yer almaktadır. Dernek defterleri 4 defterden oluşmaktadır.  (Karar Defteri, Üye Kayıt Defteri, Evrak Kayıt Defteri Ve İşletme  Defteri) Ayrıca isteğe bağlı olarak demirbaş eşya ve alındı belgesi kayıt defterleri bulunmaktadır. Defterlerinizi  derneğinizin bağlı bulunduğu ilin il dernekler müdürlüklerince ücretsiz olarak tasdik ettirebilir ya da noterlerde ücretli olarak tasdik ettirebilirsiniz. Kuruluş aşamasında derneğinizin tüm defterlerini tasdik ettirmelisiniz. Defterlerinizden biri bittiğinde örneğin üye kayıt defteri veya karar defteri karar defterinize karar almak ve biten defterinizi ibraz etmek koşulu ile il sivil toplumla ilişkiler müdürlüğüne ücretsiz ya da benzer koşullarla  notere ortalama defter başına 310.00 TL gibi bir ücret karşılığında yaptırabilirsiniz.  Defterlerinizi dernekler yönetmeliğine uygun şekli ile klasik defter şeklinde, sürekli form ya da A4 şeklinde onaylattırabilirsiniz.

• Karar Defteri : Dernek yönetim kurulu üyeleri tarafından alınacak olan tüm kararlar, karar defterine işlenir ve alt kısmı toplantıya katılan üyeler tarafından imzalanır. Tüm kararlar tarih ve numara sırası ile yazılır.
• Üye Kayıt Defteri : Derneğe üye olarak gelenlerin kimlik, giriş ve çıkış bilgileri bu deftere numara ve tarih sırasıyla birlikte kayıt edilir. İsteğe bağlı olarak üyeler tarafından ödenen aidatlar ve ödemeler bu deftere kayıt edilebilir.
• Evrak Kayıt Defteri : Derneğe gelen ve giden evraklar sıra numarası ile birlikte bu deftere kayıt edilir. Ardından gelen evraklar tarih sırasına göre saklanmak üzere arşivlenir. Gönderilen evrakların ve elektronik ortamdan gelen evrakların kopyası alınarak, arşive koyulur.
• İşletme Hesabı Defteri : Dernekler işletme hesabına göre gelir ve giderlerini kayıt altına alırlar. Ancak kamu yararına çalışan dernekler ve yıllık geliri belirli bir miktarın üstünde olan dernekler bilanço usulü defter tutmak zorundadırlar. Bunun dışında kalan dernekler ise isteğe bağlı olarak bilanço usulü defter tutabilirler.

Dernek kurduktan sonra yukarıda yer alan defterlerin il sivil toplum müdürlüğüne ya da notere onaylatılması gerekmektedir. Bu defterlere yapılacak olan kayıtlar Hazine ve Maliye Bakanlığınca düzenlenmiş, İçişleri Bakanlığının denetimine tabi tutulmuştur. Bu defterlerin kayıtlarında ve yetki belgesi düzenlenmesinde yapılacak hatalar 1730 TL ile 5000 TL arasında idari para cezası ödemenize neden olacaktır.

Dernekler normal koşullarda işletme hesabına göre defter tutmaktadır. Ancak yıllık geliri 500 Bin TL’yi geçenler ve kamu yararına çalışan dernekler Bilanço hesabına göre defter tutmak zorundadır. Tabi geliri 500 Bin TL’nin altında olanların bilanço usulü defter tutması isteğe bağlıdır. Geliri 500 Bin TL’nin altına düşenler ise tekrar işletme defteri tutmaya başlayabilir.

Dernek Kapatma İşlemeleri

Derneğin fesih edilmesi yani sona ermesi ile ilgili 3 ana neden olur. Bu nedenlerin her birinde dernek kapatma işlemleri ve tasfiye süreci farklılık gösterir. Dernek fesih işlemlerini aşağıda yer alan seçeneklerden hangi ile uyuşuyorsanız, ona göre yapmanız gerekir.

Derneklerin feshi üç şekilde gerçekleşmektedir:

• Genel Kurul Kararı İle Fesih,
• Toplantısız Karar İle Fesih,
• Mahkeme Kararı İle Fesih.

Şimdi bu üç dernek fesih yöntemini yakından inceleyelim.

 Genel Kurul Kararı İle Fesih

Dernekler genel kurul kararı ile feshedilebilir. Fakat derneğin genel kurul kararı ile fesih olabilmesi için dernek üyelerinin en az üçte ikisinin toplantıda bulunması şarttır. Eğer birinci toplantıda bu çoğunluk sağlanamazsa ikinci toplantıda yönetim ve denetim kurulu asıl üyelerinin en az iki katı dernek üyesi ile fesih için genel kurul toplantısı  yapılabilir. Örneğin 30 üyesi olan ve yönetim kurulu üye sayısı 5, denetim kurulu üye sayısı 3 olan bir dernek genel kurul kararı ile feshedilmek istensin.

Eğer bu dernek ilk toplantıda feshedilmek isteniyorsa en az 30*(2/3)=20 üye ile toplanmalıdır. Fakat ilk toplantıda bu sayıya ulaşılamamışsa ikinci toplantıda en az 2*(5+3)=16 üye ile toplanmalıdır. Fesih için toplantıya katılan üyelerin üçte ikisinin oyu yeterlidir.

Dernek genel kurulda feshedildikten sonra tasfiye tutanağı düzenlenir ve tasfiye kurulu (son yönetim kurulu) derneğin mal varlığı varsa tüzüğünde yazılı yere devreder, yoksa tasfiye tutanağında derneğin mal varlığı olmadığı belirtilir.  

Gerekli evraklar dernek fesih dilekçesi ile birlikte mülki idare amirliğine teslim edilerek derneğin sona ermesi gerçekleştirilir.

Toplantısız Alınan Karar İle Fesih

Dernekler, Türk Medeni Kanunun 76.Maddesi gereğince tüm üyelerinin yazılı katılımı ile fesih kararı alabilir. Fesih için, üyelerin üçte ikisinin fesih kararına katılması yeterlidir. Derneğin mal varlığına dair işlemler için yine tasfiye kurulu oluşturulur ve derneğin tasfiyesi gerçekleştirilir.

Gerekli evraklar ve fesih dilekçesi mülki idare amirliğine teslim edilerek derneğin sona ermesi gerçekleştirilir.

Mahkeme Kararı İle Fesih

Dernekler mahkeme kararı ile de feshedilebilir.

• Derneğin 2 üst üste defa genel kurulunu yapmaması,
• Derneğin ilk genel kurulunu yapmaması
• Derneğin amacı dışında faaliyet göstermekten

dolayı mahkemeye verilmesi olabilir. 

Dernek için mahkemeden fesih kararı çıktıktan sonra mahkeme tarafından tasfiye kurulu görevlendirilir ve bu kurul derneğin tasfiyesini gerçekleştirir. Tasfiye gerçekleştikten sonra fesih dilekçesi ve diğer fesih evrakları ile mülki idare amirliğine başvuru yapılmalıdır.

Bu konu hakkında daha detaylı bilgi edinmek için “Dernekler İle İlgili Sıkça Sorulan Sorular” başlıklı yazımızı inceleyebilirsiniz.

Derneklerin Yükümlülükleri ve 2024 Yılı İçin Belirlenen İdari Para Cezaları

5253 Sayılı Dernekler Kanunu uyarınca kanundan doğan yükümlülüklerini yerine getirmeyen derneklere, dernek yönetici ve üyelerine idari para cezası verilebilmektedir. İdari para cezalarının tutarları 2024 yılı için %58,46 olarak tespit edilen yeniden değerleme oranı uyarınca yeniden belirlenmiştir. Bu itibarla, Dernekler Kanunu uyarınca 2024 yılı için uygulanacak idari para cezaları T.C. İç İşleri Bakanlığı Sivil Toplumla İlişkiler Genel Müdürlüğü’nün 2023/17 sayılı ve 20.12.2023 tarihli Genelgesi ile duyurulmuştur.

Genelgeye istinaden 2024 yılı için uygulanacak idari para cezaları aşağıdaki gibidir;

Sonuç

Dernek kurmak, bir topluluğun ortak bir amacı için birlikte çalışmasını ve bu amaç için hareket etmesini sağlar. Dernek kurmak, ayrıca topluluğun dış dünya ile iletişimini ve etkileşimini kolaylaştırabilir. Ayrıca, dernek kurmak, topluluklar arasındaki dayanışmayı ve ortak bir hedefe ulaşma gayretini arttırabilir.

Unutmayın, dernek kurmak yasal ve yönetsel bir süreçtir ve bu sürecin yasal prosedürleri ve mevzuatına uymak önemlidir. Dernek kurmak istiyorum diyenler, yasal mevzuatı ve prosedürleri için bizimle İLETİŞİM geçiniz.