İhaleye Fesat Karıştırma Suçu ve Cezası

İhaleye fesat karıştırma, kamu kurumları için yapılan tüm kiralama, alım ve satım gibi faaliyetlerle yürütülen ihalelerde hileli davranışlarda bulunma, ihale şartlarına aykırı yanıltıcı işlemler yapma, kamu kurumlarının gizlilikle ilgili şartlarını kötüye kullanma, hukuka aykırı tehdit ve cebir ile ihalenin şartlarına uygun yapılmasını engelleme ve sonuçlarını farklılaştırmaya çalışma girişimidir. İhaleye fesat karıştırma Türk Ceza Kanunu çerçevesinde kamu yararını kötü kullanma ve kamu görevlilerini zor durumda bırakma gibi farklı soyut cezalara iştigal etmektedir. Bu nedenle, yapılan işlemin maddi zarardan hariç soyut yani manevi zararı da ceza kanunu çerçevesinde suç kabul edilmektedir.

Türk Ceza Kanunu tarafından ihale suçlarının konusu genel olarak kurum ihale mevzuatları kapsamında belirlenmektedir. Bu mevzuatlar; 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu ile 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu olarak belirtilmiştir. Ayrıca, bu mevzuatlardan hariç kurumların kendi yapıları içerisinde özel kanunlarla yaptıkları farklı ihale mevzuatları da yine ceza kanunu tarafından ihaleye fesat karıştırma suçunun konusu niteliğinde olabilir.

İhaleye fesat karıştırma suçu, Türk Ceza Kanunu’nun 235. maddeye göre;

“(1) Kamu kurumu veya kuruluşları adına yapılan mal veya hizmet alım veya satımlarına ya da kiralamalara ilişkin ihaleler ile yapım ihalelerine fesat karıştıran kişi, üç yıldan yedi yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.

(2) Aşağıdaki hallerde ihaleye fesat karıştırılmış sayılır:

a) Hileli davranışlarla;

1. İhaleye katılma yeterliğine veya koşullarına sahip olan kişilerin ihaleye veya ihale sürecindeki işlemlere katılmalarını engellemek,
2. İhaleye katılma yeterliğine veya koşullarına sahip olmayan kişilerin ihaleye katılmasını sağlamak,
3. Teklif edilen malları, şartnamesinde belirtilen niteliklere sahip olduğu halde, sahip olmadığından bahisle değerlendirme dışı bırakmak,
4. Teklif edilen malları, şartnamesinde belirtilen niteliklere sahip olmadığı halde, sahip olduğundan bahisle değerlendirmeye almak.

b) Tekliflerle ilgili olup da ihale mevzuatına veya şartnamelere göre gizli tutulması gereken bilgilere başkalarının ulaşmasını sağlamak.

c) Cebir veya tehdit kullanmak suretiyle ya da hukuka aykırı diğer davranışlarla, ihaleye katılma yeterliğine veya koşullarına sahip olan kişilerin ihaleye, ihale sürecindeki işlemlere katılmalarını engellemek.

d) İhaleye katılmak isteyen veya katılan kişilerin ihale şartlarını ve özellikle fiyatı etkilemek için aralarında açık veya gizli anlaşma yapmaları.

(3) (Değişik: 11/4/2013-6459/12 md.) İhaleye fesat karıştırma suçunun;

a) Cebir veya tehdit kullanmak suretiyle işlenmesi hâlinde temel cezanın alt sınırı beş yıldan az olamaz. Ancak, kasten yaralama veya tehdit suçunun daha ağır cezayı gerektiren nitelikli hâllerinin gerçekleşmesi durumunda, ayrıca bu suçlar dolayısıyla cezaya hükmolunur.

b) İşlenmesi sonucunda ilgili kamu kurumu veya kuruluşu açısından bir zarar meydana gelmemiş ise, bu fıkranın (a) bendinde belirtilen hâller hariç olmak üzere, fail hakkında bir yıldan üç yıla kadar hapis cezasına hükmolunur.

(4) İhaleye fesat karıştırma dolayısıyla menfaat temin eden görevli kişiler, ayrıca bu nedenle ilgili suç hükmüne göre cezalandırılırlar.

(5) Yukarıdaki fıkralar hükümleri, kamu kurum veya kuruluşları aracılığı ile yapılan artırma veya eksiltmeler ile kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları, kamu kurum veya kuruluşlarının ya da kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının iştirakiyle kurulmuş şirketler, bunların bünyesinde faaliyet icra eden vakıflar, kamu yararına çalışan dernekler veya kooperatifler adına yapılan mal veya hizmet alım veya satımlarına ya da kiralamalara fesat karıştırılması halinde de uygulanır.”

İhaleye Fesat Karıştırma Suçunda Şikayet Süresi

İhaleye fesat karıştırma suçu, şikayete tabi suçlar arasında yer almadığından savcılık tarafından resen soruşturulur, bu suçlara dair herhangi bir şikayet süresi yoktur. Kamu davasına şikayetçi olarak müdahil olan herhangi bir kimse varsa bile şikayetten vazgeçme ceza davasının düşmesi sonucunu doğurmaz. Suçlar, dava zamanaşımı süresine riayet edilmek kaydıyla her zaman ihbar veya şikayet dilekçesi verme suretiyle savcılığa bildirildiğinde ise soruşturulabilir.

İhaleye Fesat Karıştırma Suçunda Zamanaşımı

İhaleye fesat karıştırma eylemi neticesinde kamu zararı doğmadığı hallerde TCK. 235. maddesinde 1 yıldan 3 yıla kadar hapis öngörüldüğü için TCK. 66/1-e maddesi uyarınca suçun işlendiği tarihten itibaren 8 yıldır. Eğer zamanaşımını kesen sebepler ortaya çıkmış ise zamanaşımı süresine en fazla yarısı daha ekleneceğinden, toplam zamanaşımı süresi 12 yıl olmaktadır. Kamu zararı ortaya çıkmış ise verilecek ceza 3 yıldan 7 yıla kadar hapis cezasıdır. TCK. 66/1-d maddesine baktığımızda, dava zamanaşımı süresi 15 yıldır. Zamanaşımını kesen sebeplerden biri ortaya çıkmış ise bu süre en fazla 22.5 yıla uzamaktadır. TCK. 235/3-a maddesi uyarınca, cebir ve tehdit yoluyla işlenen ihaleye fesat karıştırma suçlarının alt sınırı 5 yıl olarak belirlenmiştir. Bu tür eylemlerde yine dava zamanaşımı 66/1-d maddesi gereği suçun işlendiği tarihten itibaren 15 yıldır ve en fazla 7.5 yıl daha uzamaktadır. Ceza zamanaşımı ise kamu zararının bulunduğu veya cebir – tehdit yoluyla işlendiği hallerde TCK. 68/1-d maddesi gereği 20 yıldır. Kamu zararı yok ise ihaleye fesat karıştırma suçunun ceza zamanaşımı TCK. 68/1-e maddesine göre 10 yıldır.

İhaleye Fesat Karıştırma Suçunda Uzlaşma

Uzlaşma, suç isnadı altındaki şahıs ile suçun mağduru olan şahsın bir uzlaştırmacı aracılığıyla iletişim kurarak anlaşmasıdır. İhaleye fesat karıştırma suçu ise uzlaşma kapsamında olan suçlardan değildir.

İhaleye Fesat Karıştırma Suçunda Görevli ve Yetkili Mahkeme

İhaleye fesat karıştırma suçunda görevli mahkeme Asliye Ceza Mahkemesidir. İhaleye fesat karıştırma suçunda yetkili mahkeme, CMK’nın 12’nci maddesi gereğince suçun işlendiği yer mahkemesidir. Yetkili mahkeme ihalenin yapıldığı yer değildir. İhaleye fesat karıştırma eyleminin gerçekleştirildiği yer mahkemesi yetkilidir.

İhaleye Fesat Karıştırma Suçunda İstinaf ve Yargıtay Süreci

İstinaf ve temyiz, yerel mahkeme tarafından verilen kararın hatalı veya eksik olduğunu düşünen tarafların başvurduğu ve kararın yeniden incelenmesine olanak sağlayan kanun yollarıdır. İhaleye fesat karıştırma suçundan dolayı yapılan yargılama sonucunda Asliye Ceza Mahkemesi tarafından sanık hakkında verilen kararın yanlış olduğunu düşünen taraf, kararın taraflara gönderildiği günden itibaren 7 gün içinde kararı veren mahkemeye Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmek üzere dilekçe vermek suretiyle istinaf başvurusu yapabilir.

Bölge Adliye Mahkemesi tarafından verilen kararın da yanlış olduğunu düşünen taraflar dosyayı son merci olarak temyiz kanun yoluna yani Yargıtay’a götürebilir. Temyiz kanun yoluna başvuru, Bölge Adliye Mahkemesi tarafından verilen kararın taraflara gönderildiği andan itibaren 15 hafta içinde ilgili Yargıtay dairesine dilekçe vermek suretiyle yapılır. Temyiz kanun yolu, başvurulabilecek en son ve en üst merci olduğu için sanık hakkında verilen hüküm, Yargıtay’da kesinleşir.

Sonuç

İhaleye fesat karıştırma suçu, hapis cezası gerektiren ve kamuya olan güveni sarsan suç türlerinden biridir. Bu suçun bazı biçimlerde işlenmesi durumunda sanığa verilecek olan ceza artırılabilir. Yapılan yargılama sonucunda verilen hükmün lehe olması için bizimle İLETİŞİM geçiniz.