Kesinleşmeden İcraya Konulamayacak Kararlar

Kararın kesinleşmesi, yargılama sonrasında verilen karara karşı, taraflarca itiraz edilmemesi veya yapılan itirazların incelenmesi sonrasında verilen karara karşı başvurulacak herhangi kanun yolunun kalmamış olması ile yargılamanın tüm yönleriyle şeklen sona ermesidir. Kararın kesinleşmesi ile birlikte, mahkemenin yargılaması tümüyle sona erer ve mahkemece kurulan hüküm herkesi için bağlayıcı hale gelir.

Başvurulacak olağan kanun yollarının tükenmesi neticesinde kararın kesinleşmesi ile mahkeme tarafından verilen karar şekli anlamda kesin hüküm niteliğini kazanır. Bu sebeple kararın kesinleşmesini istemeyen tarafın, mahkeme tarafından verilen karara karşı süresi içerisinde istinaf mahkemesine başvuruda bulunması, istinaf incelemesi sonrasında ise şartları varsa temyiz başvurusunda bulunmuş olması gerekir.

Kesinleşmeden icraya konulamayacak kararların tespiti bakımından kararın ne zaman ve ne şekilde kesinleştiğini tespit etmek oldukça önemlidir.

Bu konu hakkında daha detaylı bilgi edinmek için “Türk Ticaret Kanunu” başlıklı yazımızı inceleyebilirsiniz.

Bu konu hakkında daha detaylı bilgi edinmek için “İcra ve İflas Kanunu” başlıklı yazımızı inceleyebilirsiniz.

Kararın Kesinleşmesi Nedir?

Kesinleşmeden icraya konulamayacak kararların belirlenebilmesi için kararın kesinleşmesi hususu netleştirilmelidir. Aleyhinde başvurulacak hiçbir kanun yolu kalmayan karara kesinleşmiş karar denir. Kanun pek basit meselelerde kanun yollarına başvurma hakkını tanımamıştır. Bu istisnaların dışında tüm kararların bir kez daha gözden geçirilmesini temin için kanun yolları belirlenmiştir. Bu hakkın süresi içinde kullanılmaması veya kullanıldığı halde ilgili mahkeme incelemesinden geçip reddedildiği durumlarda mahkeme kararı kesinleşmiş hale gelir.

Bir hükmün icraya konabilmesi için, onun kesinleşmiş olması gerekmemektedir. Fakat bazı istisnai hallerde hükmün icra olunabilmesi için, şekli anlamda kesinleşmiş olması gerekmektedir. Bu nedenle gerek HMK’de gerek İİK’da; ilamın, kesinleşmeden icra edilemeyeceğinden bahsedilmemişse yorum yoluyla bunların kesinleşmesinin aranması hem borçlu hem alacaklı için gereksiz hak kayıplarına yol açacaktır.

Kararın İcraya Konulması Nedir?

Kararın icraya konulması, mahkeme kararının icra takibine konu edilmesi anlamını taşımaktadır. İlamlı İcra Takibi yolu ile mahkeme kararı icra takibine konu edilir ve mahkeme kararı ile birlikte hükmedilen alacak kalemleri icra takibi vesilesiyle haciz yolu ile tahsil edilir.

Takibe konulabilmesi için kesinleşmesi aranan bir kararın, takibe konulduğu tarihte kesinleşmiş olması gerekir. Takip tarihinde kesinleşmemiş ilam için, sonradan kesinleşmiş olsa dahi, şikayet yolu ile takibin iptaline gidilebilir. Elbette ki bu durum, karar kesinleştikten sonra ilamın yeniden icraya konulmasına engel teşkil etmeyecektir. İcraya konulabilmesi için kesinleşme şartı aranan bir ilamın, kesinleşmeden icraya konulması halinde, icra mahkemesine süresiz şikayet yolu ile ilamlı takibin iptali için müracaat edilebilir.

Kesinleşmeden İcraya Konulamayacak Kararlar

Kural olarak kesinleşmeden icraya konulamayan ilamlar olduğu gibi ve kesinleşmeden icraya konulabilen ilamlar da vardır. Kesinleşmeden icraya konulamayan ilamlar şu şekildedir:

HMK 367/2 .maddesi gereğince “ Kişiler hukuku, aile hukuku ve taşınmaz mal ile ilgili ayni haklara ilişkin kararlar kesinleşmedikçe yerine getirilemez.” denilmiştir. Bu doğrultuda ilgili düzenleme kapsamına girer kararların icrası için kesinleşme gerekmektedir.

“İlam”, “Hüküm” ve “Karar”ın icra edilebilirliğinden bahsetmiştik. Bazı Mahkeme Kararlarının icra edilebilmesi yani ilamlı icra takibi başlatılabilmesi ve geçerli olması söz konusu kararların kesinleşmesine bağlıdır. Kesinleşmeden İcraya Konulamayacak Kararlar;

• Kira Tespit İlamları ve Eklentileri
• Boşanmaya İlişkin İlamlar ve Eklentileri
• İntifa Hakkına İlişkin İlamlar ve Eklentileri
• Uyarlama Davasına İlişkin Kararlar ve Eklentileri
• Tapu Kaydının İptali ve Davacı Adına Tesciline İlişkin İlamlar ve Eklentileri
• Bir Paydaş Tarafından Diğer Paydaş Hakkında Verilmiş Olan Müdahalenin Menine, İşgal Tazminatına İlişkin İlamlar ve Eklentileri.
• Eser Sözleşmesinin İptali ile İlgili Taşınmazların Maliklerine Teslimine İlişkin İlam ve Eklentileri
• Hizmet Tespiti Davası Sonucu Verilen İlamlar ve Eklentileri
• Şuf’a Hakkına İlişkin İlamlar
• Şirketin Fesih, Tasfiyesine ve Tasfiye Memurunun Tayinine İlişkin İlamlar ve Eklentileri.
• Babalık Tespitine İlişkin İlamlar,
• Çocuk Teslimine İlişkin İlamlar,
• Taşınmazın Aynına İlişkin İlamlar,
• Olumsuz Tespit Davalarındaki İlamlarda
• Mülkiyet Hakkına Dayanan İlamlar, Mülkiyet Uyuşmazlığı Sonucu Verilen El Atmanın Önlenmesi ve Eklentileri.
• İdare Mahkemelerinin Eda Hükmü İçeren İlamları.
• Tapu Kaydının İptali ve Takdir Olunan Bedelin Alınmasına İlişkin İlamlar ve Eklentileri.
• Vergi Mahkemelerince Verilen ve Fazla Alınan Harç ve Verginin İadesine İlişkin İlamlar,
• Sayıştay İlamları,
• Cebri Tescil Davası Sonucu Verilen İlamlar ve Eklentileri,
• İstihkak Davasının Kabulüne İlişkin İlam ve Eklentileri,
• İpotek Akdinin İptaline ve Kaydın Terkinine İlişkin İlamlar,
• Kesinleşmemiş Hakem Kararları,
• Ceza Davaları Sonucu Verilen Tazminat ve Eklentileri,

Kesinleşmeden icraya konulamayacak kararlar, kesinleşmesi beklenilmeden takibe konulursa borçlu buna karşı icra mahkemesinde şikâyet yoluna başvurabilir. Bu şikâyet üzerine, icra mahkemesi, ilamlı takibin iptaline karar verir. İlamın kesinleşmeden icraya konulduğuna ilişkin şikâyet, kamu düzenine ilişkin olduğundan süreye tabi değildir, süresiz şikâyet yoluna başvurulabilir. Öte yandan hakem kararlarının infazı için kesinleşmesi gerekmez.

DİKKAT : Hukuk Muhakemeleri Yasası (HMY) ile önceden var olan tahkim yargılaması sonucunda verilen hakem kararının mahkeme başkanı tarafından onaylanması koşulu kaldırılmıştır (m. 439/4). Bu bakımdan Hukuk Muhakemeleri Yasası uyarınca hakem kararları verildiği anda doğrudan icra edilebilir kararlardır.

Kesinleşmeden İcraya Konulabilecek Kararlar

Öncelikle bilmek gerekir ki; kanun yolunun kullanılması mahkeme veya hâkimce verilen hükmün bir üst merci tarafından hukuken denetiminin yapılmasıdır. Mahkeme kararının kesinleşmesi; olağan kanun yollarının tükenmesi ile oluşur. Kanun gereği kesinleşmeden icraya konulamayacak bir ilam söz konusu ise; O ilamın takip tarihinde kesinleşmiş olması gerekir. Eğer takip tarihinde değil de takip sırasında kesinleşse bile şikâyet edilmesi üzerine bahsi geçem ilamlı takip iptal edilir.

DİKKAT : Bazı Mahkeme Kararlarının icra edilebilmesi, söz konusu kararların kesinleşmesine bağlı değildir.

Örnekler;

• Taşınmazın aynına ilişkin ilamların kesinleşmesi gerektiğini belirtmiştik. Ancak kiraya verilmiş taşınmazın tahliyesine ilişkin mahkeme ilamının icraya konulabilmesi için kesinleşmesine gerek yoktur.
• Nafaka hükümlerinin icrası için kararın kesinleşmesine gerek yoktur. (Nafakanın Kaldırılması Kararının kesinleşmesi gerekir.)
• İstirdat davasının icrası için kararın kesinleşmesine gerek yoktur. (Menfi Tespit Davası’nın İstirdat Davası’na dönüşmesi halinde kararın kesinleşmesi gerekir.)
• Boşanma davasında hükmedilen ziynet eşyası bedeli, boşanma kararının ferisi olmayıp, boşanma davasından bağımsız bir dava olduğundan kesinleşmeden takibe konulabilir.
• İtirazın iptali davasını (m.67) ve borçtan kurtulma davasını (m.69) kazanan alacaklının, ilamsız icra takibine devam edilmesini (haciz) isteyebilmesi (veya m.32 ye göre ilamlı icra takibi yapabilmesi) için itirazın iptali kararının kesinleşmesi şart değildir.

Mahkeme ilamının kesinleşmesinden önce icraya konulabilecek ilamlara; Nafakaya ilişkin hükümler, boşanma davasına ilişkin bazı kararlar (ziynet eşyası bedeli gibi), kiraya verilmiş taşınmazın tahliyesiyle alakalı ilamlar örnek verilebilir. Eğer kanunen icra takibinin yerine getirilmesi için kararın kesinleşmesi gerekiyorsa takibin yapılacağı tarihte kesinleşmiş olmalıdır. Kesinleşmeden icraya konursa şikâyet hakkı doğar. Bu durumda borçlunun icra mahkemesinden şikayet yolu ile takibin iptalini istemek hakkı doğar.

DİKKAT : Kesinleşmesi gereken ilamların feri’i niteliğinde bulunan vekalet ücreti, yargılama giderleri gibi eklentilerinde icraya konulabilmesi için kesinleşmesi gerekir.

Bu konu hakkında daha detaylı bilgi edinmek için “İlamlı ve İlamsız İcra Takibi” başlıklı yazımızı inceleyebilirsiniz.

Kesinleşmeden İcraya Konulamayacak Kararlar İçin Kesinleşme Şerhi Ne Zaman Alınır?

Kesinleşme şerhi, mahkeme tarafından yapılan yargılama neticesinde verilen nihai hükmün kesinleştiği ifadesini içeren bir tutanaktır. Kesinleşme şerhi alınabilmesi için öncelikle kararın kesinleşmesi gerekir. Kesinleşme şerhi, kesinleşmeden icraya konulamayacak kararların icra işlemleri bakımından da büyük öneme sahiptir. Kesinleşme şerhinin ne zaman alınacağı sorusuna cevap verebilmek için kararın nasıl kesinleştiğini irdelemek gerekir.

Yerel Mahkeme tarafından yapılan yargılama neticesinde nihai bir hüküm verilir. Verilen bu hüküm kesin değildir. Taraflar dilerse bu hükmü istinaf edebilirler. İstinaf süresi ceza yargılamasında 7 gün, hukuk yargılamasında ise 15 gündür. Bu sürelerin, istinaf kanun yoluna başvurulmaksızın geçirilmesi halinde karar kesinleşir ve artık kesinleşme şerhi yazılması gerekir.

Diğer yandan taraflar, karara itiraz etmiş olabilir. Bu takdirde verilen hükmün istinaf mahkemesi, Yargıtay gibi kurumların denetiminden geçmesi beklenir. Karar kesinleştikten sonra, kararı veren mahkemenin kalem müdürü kesinleşme şerhini yazar ve bu şerh hakim tarafından imzalanır. Söz gelimi istinaf edilmeksizin geçirilen bir hukuk davasında kesinleşme şerhinin alınması yaklaşık 1,5 ay kadar sürmektedir.

Bu konu hakkında daha detaylı bilgi edinmek için “Kesinleşmeden İcraya Konulamayacak Kararlar İle İlgili Sıkça Sorulan Sorular” başlıklı yazımızı inceleyebilirsiniz.

Sonuç

Bir ilâmın kesinleşmeden icraya konu olup olmayacağının kontrolü icra müdürünün sorumluluğundadır. Kesinleştikten sonra icraya konu olabilen bir ilâmın kesinleşmeden icraya konu olması durumunda süresiz şikâyet yolu mevcuttur. Şikayet merci icra dairesinin bulunduğu yerdeki İcra Hukuk Mahkemesi’dir. Aleyhinize açılan icra takibinin iptali için bizimle İLETİŞİM geçiniz.