Malulen Emeklilik Nedir?

Malulen Emeklilik, işçinin çalışmaya başladıktan sonra hastalık veya kaza nedeniyle çalışma gücünde ciddi bir düşüş olmasına dayanan bir emeklilik türüdür. Çalışma hayatına başlanmasıyla beraber çalışanların amacı emekli olmaktır. Ancak bu bazen hesaplanan zamanda istenilen şekilde gerçekleşmez. İş kazaları, meslek hastalığı ya da ağır bir hastalık buna engel olur. Sosyal koruma sağlanması çerçevesinde bu kişilere malulen emeklilik olma hakkı sağlanmaktadır.

Çalışma hayatının başlamasıyla beraber yaşanılan iş kazaları, meslek hastalıkları ya da sonradan ortaya çıkan sağlık problemleri iş gücü kaybına sebep olmakta ve bu kişilerin çalışmasını zora sokmakta ya da imkansız hale getirmektedir. Böyle durumlarda sosyal koruma sağlanması adına malulen emeklilik sistemi devreye girmektedir. Burada dikkat edilmesi gereken meselelerden biri maluliyetin sigortalının işe başlamasından sonra ortaya çıkması gerekmektedir.

Bu konu hakkında daha detaylı bilgi edinmek için “Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu” başlıklı yazımızı inceleyebilirsiniz.

Kimler Malulen Emekli Olabilir?

5510 Sayılı Kanunu’nun 25’inci maddesinde;

“Sigortalının veya işverenin talebi üzerine Kurumca yetkilendirilen sağlık hizmeti sunucularının sağlık kurullarınca usulüne uygun düzenlenecek raporlar ve dayanağı tıbbî belgelerin incelenmesi sonucu, çalışma gücünün veya iş kazası veya meslek hastalığı sonucu meslekte kazanma gücünün en az % 60’ını kaybettiği Kurum Sağlık Kurulunca tespit edilen sigortalı, malüllük sigortası bakımından malûl sayılır. Ancak, sigortalı olarak ilk defa çalışmaya başladığı tarihten önce sigortalının çalışma gücünün % 60’ını kaybettiği önceden veya sonradan tespit edilirse, sigortalı bu hastalık veya özürü sebebiyle malüllük aylığından yararlanamaz. Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar, Kurum tarafından çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.”

hükmü yer almaktadır. Buna göre; 4A, 4B kapsamındakiler meslekte kazanma gücünün en az %60’ını ; 4C kapsamındakiler çalışma gücünün en az % 60’ını kaybettiğinde veya vazifesini yapamayacak derecede meslekte kazanma gücünü kaybettiğini Sağlık Kurulunca tespit edilen kişiler malulen emekliliğe hak kazanabilmektedir.

Malulen Emeklilik Şartları Nelerdir?

Malulen emeklilik şartları nelerdir? sorusu, sık sorulan başlıklardan biridir. Malulen emekliliğe hak kazanabilmek için öncelikli gereklilik, yukarıda bahsettiğimiz gibi sigortalının malul sayılması gerekmektedir. Bu durum Kurumca yetkilendirilen sağlık hizmeti sunucularının sağlık kurullarınca usulüne uygun rapor ile tespit edilmektedir.

Ancak, malulen emekliliğin söz konusu olabilmesi için karşılanması gereken diğer önemli şartlar da şunlardır:

• Sigortalının en az 10 (on) yıllık sigortalılık süresi olmalıdır. Başka birinin bakımına muhtaç derecede malul olan sigortalılar için ise sigortalılık süresi aranmamaktadır.
• En az 1800 gün uzun vadeli sigorta kollarından (malullük, yaşlılık, ölüm) prim ödemesinin yapılmış olması gerekmektedir. (Çalışanın eğer eksik primi bulunuyorsa borçlanma yaparak malulen emekliliğe hak kazanılabilir.)
• Meslek hastalığı ya da iş kazası sonucu, çalışma kapasitesinde en az yüzde altmış (%60) oranında bir kayıp meydana gelmiş olmalıdır. Söz konusu iş gücü kaybının, sigortalının işe başlamasından sonra gerçekleşmiş olması gerekmektedir.
• Malullük durumunun tespiti için yapılacak başvurularda sigortalılığın sonlandırılması koşulu aranmamaktadır. Sigortalılık devam ederken Kuruma başvuru yapılabilmekte ve malullük durumunun tespiti için Kurumca yetkilendirilen sağlık hizmeti sunucularına sevk işlemi gerçekleşmektedir. Ancak sigortalının malul olduğunun tespiti sonrasında aylık bağlanabilmesi için devam eden sigortalılığın bulunmaması gerekmektedir. Sigortalı bildirim sona erdirildikten sonra maluliyet aylığı talebiyle Kuruma başvuru yapılmalıdır.

DİKKAT : Diğer şartların sağlanması halinde prim gün sayısı eksik olan kişiler prim gün sayısını hizmet borçlanması yaparak tamamlayıp malulen emekli olabilirler.

Malulen Emekli Olmak İçin Nereye Nasıl Başvurulmalıdır?

Maluliyete sevk talebinde bulunacak sigortalının son çalışmasını gerçekleştirdiği ildeki SGK’ya başvurması gerekmektedir. Sevk ve aylık bağlanma işlemi bu birim tarafından yapılacaktır. Sigortalının maluliyetinin tespitini isteyebilmesi için 1800 gün malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi ödemiş olması gerekmektedir. Ancak eksik olanlar hizmet borçlanması yapılarak prim gün sayısını tamamlayabilirler. Bu aşamada 10 yıllık sigortasının olup olmadığına bakılmamaktadır.

Sırasıyla başvuru işlemleri şu şekildedir;

• İlgili SGK Müdürlüğüne dilekçe ile başvuruda bulunmak,
• Malullük oranının tespiti için kurumun sevk ettiği sağlık kuruluşuna gitmek,
• İş gücü kaybı yaşayan kişinin sağlık kuruluşunun oluşturduğu kurula gitmesi,
• Sevk edilen sağlık kuruluşunun vermiş olduğu raporun incelenmesi,
• İlgili kurumun malullük durumunu onaylaması gerekmektedir.

Aylık bağlanması için şartları taşıyanlar ikamet ettikleri yerdeki Sağlık Bakanlığına bağlı ilgili hastanelere sevk edilir. Başvurunun olumsuz sonuçlanması neticesinde sağlık kurulu kararının kendisine tebliğinden itibaren süre şartı aranmaksızın Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kuruluna itiraz hakkı bulunmaktadır. Başvurusu reddedilenler durumlarında bir değişiklik olduğunda tekrardan başvurabilmektedirler.

DİKKAT : Maluliyetin tespiti için çalışmak ya da işten ayrılmış olmak şart değildir.

Malullük Aylığı Başvurusu İçin Gerekli Belgeler

Yukarıda da bahsedildiği üzere malullük aylığı için ilgili sosyal güvenlik il müdürlüğüne ya da sosyal güvenlik merkezine yazılı olarak başvurulması gerekir. Buna göre; maluliyet talepli bu dilekçenin yanında aşağıdaki belgelerin de hazırlanması gerekir.

• İşe Giriş Bildirgesi
• İşe Giriş Sağlık Raporu Veya Beyanı
• İşten Ayrılış Bildirgesi
• Malulen Emeklilik İçin Alınmış Olan Sevk Onayı
• Sağlık Kurulu Raporu

Malullük Aylığının Kesilmesine Neden Olan Durumlar

Malullük aylığının kesilmesine neden olan durumlar, maluliyetin sona erdiği veya sigortalının belirli şartları yerine getirmediği hallerde ortaya çıkar. Malullük aylığının kesilmesine yol açabilecek bazı durumlar şu şekilde sayılabilir:

• Sağlık Durumunun İyileşmesi: Sigortalının malullük maaşı, sağlık durumunun çalışmasına engel olduğuna dair raporla belirlenir. Eğer sigortalının sağlık durumu iyileşir ve malullük durumunu kaybederse, yani kişi artık çalışabilecek durumda olursa, malullük maaşı kesilir.
• Sigortalının Çalışmaya Başlaması: Malulen emekli olan bir kişi, sağlık durumu düzelip de çalışmaya başlarsa, malullük aylığı kesilebilir. SGK, bu tür bir durumu tespit ederse, malullük maaşını sonlandırır.
• Emeklilik Yaşına Ulaşılması: Malullük maaşı, kişinin maluliyet durumuna dayanır ve bu durumun devam ettiği sürece ödenir. Ancak sigortalı, normal emeklilik için gerekli yaşa ve prim gün sayısına ulaşırsa, malullük maaşı kesilir ve normal emeklilik maaşı bağlanır.
• Malullük Maaşı Usulsüz Alındığının Tespit Edilmesi: Sigortalının malullük maaşını haksız yere aldığı tespit edilirse, örneğin sağlık raporunun sahte olduğu ortaya çıkarsa, maaş geri alınır ve kesilebilir. SGK, yapılan incelemeler sonucunda, maaşın yasal olmayan bir şekilde alındığını belirlerse, kesintiye gider.
• Sigortalının Ölümü: Malullük maaşı, yalnızca hayatta olan sigortalılara verilir. Sigortalı kişinin ölümünün ardından, malullük maaşı ödenmeye devam etmez.

Yukarıda bahsettiğimiz bu durumlar, malullük maaşının kesilmesine neden olan başlıca sebeplerdir.

Kurum Sağlık Kurulunun Raporuna İtiraz

Kurum Sağlık Kurulu’nun çalışma gücünün en az %60’ını kaybetmediğine yönelik raporuna karşılık sigortalı itirazda bulunabilir. Buna göre Kurum Sağlık Kurulu raporu uyarınca malul sayılmayan kişiler raporunu bir de Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulu tarafından incelenmesi için talepte bulunabilirler. Bunun için itiraz dilekçesini bağlı bulundukları sosyal güvenlik il müdürlüğüne ya da sosyal güvenlik merkezine vermelidirler. Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulu, sağlık kurulu raporları üzerinden yeniden değerlendirme yapar ve karara bağlar. Bu karara karşı ise yargı yoluna başvurulabilir.

Malulen Emeklilikte Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar

• “Rapor aldım, tamamdır” yanılgısı: Sevksiz veya usule uygun olmayan raporla süreç ilerlemez. Sevkli ve kurul onaylı rapor şart.
• “İşe başlamadan önceki hastalığım da sayılır” düşüncesi: Malulen emeklilik için hastalık/engel, işe başladıktan sonra maluliyet düzeyine ulaşmış olmalıdır.
• “Primler eksik ama sorun olmaz” yaklaşımı: 1800 gün (bakım istisnası hariç) olmazsa olmaz. Eksik gün için borçlanma/ödeme planı yapın.
• “3600 gün şart” karışıklığı: Bu ifade malullükte geçerli değil; engelli erken yaşlılıkla karıştırmayın.
• “Kontrol muayenesi gelirse fark etmez” savı: Kontrol, aylığın devamı için belirleyicidir. Çağrıyı geciktirmeyin; tüm güncel tıbbi belgeleri hazırlayın.

Bu konu hakkında daha detaylı bilgi edinmek için “Malulen Emeklilik İle İlgili Sıkça Sorulan Sorular” başlıklı yazımızı inceleyebilirsiniz.

Sonuç

Gerek malulen emekli olmak gerekse malullük aylığının bağlanabilmesi için takip edilmesi gereken prosedüre uyma konusunda dikkatli hareket edilmesi gerekir. Bu sürecin titizlikle yürütülmesi için bizimle İLETİŞİM geçiniz.