Yurtdışında Yaşayan Kişilerin Türkiye’deki Miras İşlemleri

Türkiye’de miras bırakanın malvarlığı bulunması halinde, mirasçılar yurt dışında yaşasa bile miras paylaşımı Türk hukuku çerçevesinde gerçekleştirilir. Genellikle vefat eden kişinin Türkiye’de yaşayan diğer mirasçıları yurt dışında yaşayan mirasçılardan miras işlemleri için vekaletname istemektedirler. Ancak bu durumda yurt dışında yaşayan kişiler aile ilişkileri veya uzakta oldukları için miras paylaşımı sırasında kandırılarak hak kaybına uğramaktan korkmaktadırlar.

5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun’un 20. Maddesi’nde mirasın, ölenin milli hukukuna tabi olduğu düzenlemiştir. Buna göre murisin Türkiye’de bulunan taşınmazları hakkında Türk hukuku uygulanacaktır.

Bu konu hakkında daha detaylı bilgi edinmek için “Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanunu” başlıklı yazımızı inceleyebilirsiniz.

Ölümün Tespiti ve Nüfus Kayıtları

Miras sürecinin resmen başlayabilmesi için vefat olayının Türk nüfus kayıtlarına işlenmiş olması gerekir. Eğer vefat Türkiye’de gerçekleştiyse bu işlem otomatik olarak yapılır. Ancak vefat yurtdışında gerçekleştiyse;

• Ölüm Belgesinin Teslimi: Miras bırakanın vefat ettiği ülkeden resmi bir ölüm belgesi alınmalıdır. Bu belge, belgenin verildiği ülkeye göre “apostil şerhi” ile onaylanmalı veya ilgili Türk Konsolosluğu/Büyükelçiliği tarafından tasdik edilmelidir. (Apostil, Lahey Konvansiyonu’na taraf ülkeler arasında belgelerin karşılıklı tanınmasını sağlayan bir onay sistemidir.) Belge Türkçe değilse, yeminli tercüman tarafından Türkçeye çevrilmesi gerekir.
• Mavi Kartlılar: Eğer vefat eden kişi Türk vatandaşlığından çıkmış (Mavi Kartlı) ise, nüfus kayıtları “Kapalı Kayıt” olarak tutulur. Bu durumda mirasçılık belgesi alırken, kişinin nüfus kayıt örneğinde “Mavi Kartlılar Kütüğü” ndeki bilgilerin esas alınması gerekir.

Mirasçılık Belgesi (Veraset İlamı) Nasıl Alınır?

Türkiye’deki miras işlemlerinin başlayabilmesi için öncelikle mirasçıların kimler olduğunu ve miras paylarını gösteren bir “mirasçılık belgesi” (veraset ilamı) alınması gerekir.

Yurtdışında yaşayan mirasçılar için iki ana yol vardır:

• Noterler: Eğer nüfus kayıtlarında bir eksiklik yoksa ve tüm bağlar açıksa, Türkiye’deki herhangi bir noterden veraset ilamı alınabilir. Ancak, mirasçılardan biri yabancı uyrukluysa veya nüfus kayıtlarında “kapalı kayıt” gibi karmaşık durumlar varsa noterler işlem yapmayabilir.
• Sulh Hukuk Mahkemeleri: Noterden alınamayan durumlarda veya mirasçılık konusunda ihtilaf varsa, Türkiye’deki yetkili Sulh Hukuk Mahkemesi’ne başvurmak zorunludur.

Bu konu hakkında daha detaylı bilgi edinmek için “Veraset İlamı (Mirascılık Belgesi) Nedir?” başlıklı yazımızı inceleyebilirsiniz.

Türkiye’ye Gelmeden Miras İşlemleri Yapılabilir mi?

Türkiye’ye gelmeden miras işlemleri yapılabilir. Süreci uzaktan yönetmenin anahtarı Vekaletnamedir. Bulunduğunuz ülkedeki Türk Konsolosluğu’na giderek, Türkiye’deki bir avukata “Mirasın reddi, kabulü, veraset ilamı alımı, intikal işlemleri ve tapu devri” yetkilerini içeren özel bir vekaletname verebilirsiniz.

Bu sayede:

• Veraset İlamının Çıkarılması
• Vergi Dairesi İşlemleri
• Tapu Müdürlüklerindeki İntikaller
• Bankadaki Paraların Çekilmesi

işlemleri sizin fiziksel varlığınız olmadan yürütülebilir.

Mirasın İntikali

Veraset ilamını aldıktan sonra, malların resmen mirasçılar adına tescil edilmesi işlemine “İntikal” denir.

• Gayrimenkul (Ev, Arsa, Tarla) İntikali: Miras kalan taşınmazların bulunduğu yerdeki Tapu Müdürlüğü’ne başvurulur. Elbirliği mülkiyeti (iştirak halinde) veya paylı mülkiyet (müşterek) olarak tescil yapılabilir.
• Elbirliği Mülkiyeti: Mirasçılar mal üzerinde tek başına tasarruf edemez, ortak karar gerekir.
• Paylı Mülkiyet: Her mirasçının payı bellidir ve kendi payını satabilir (önalım hakkı saklı kalmak kaydıyla).
• Bankadaki Paraların ve Araçların İntikali: Banka: İlgili banka şubesine veraset ilamı ve vergi dairesinden alınan “İlişik Kesme Belgesi” (verginin ödendiğine veya muaf olduğuna dair yazı) ile başvurulur.
• Araç: Noter huzurunda ruhsat devri yapılır. Yine vergi dairesinden “Borcu Yoktur” yazısı şarttır.

Veraset ve İntikal Vergisi

Bir kişinin ölümü üzerine, sahibi bulunduğu menkul ve gayrimenkul mallarla bütün hak ve alacaklarının mirasçılarına intikali veraset ve intikal vergisine tabidir. Malların herhangi bir suretle karşılıksız bir şekilde bir şahıstan diğer şahsa intikali halinde de veraset ve intikal vergisi ödenmesi gerekmektedir.

Veraset yolu ile meydana gelen intikallerde intikal eden malların değerleri toplamı istisna haddi altında kalsa dahi beyanname verilmesi zorunludur. Diğer suretle meydana gelen ve değerleri toplamı istisna hadlerinin altında kalan karşılıksız intikaller için beyanname verilmez.

Beyanname Verme Süreleri

Bu süreler, vefatın gerçekleştiği yere ve mirasçıların bulunduğu yere göre değişir:

• Ölüm Türkiye’de, Mirasçı Türkiye’de ise: 4 ay içinde.
• Ölüm Türkiye’de, Mirasçı Yurtdışında ise: 6 ay içinde.
• Ölüm Yurtdışında, Mirasçı Türkiye’de ise: 6 ay içinde.
• Ölüm Yurtdışında, Mirasçı da Yurtdışında ise: 6 ay içinde.
• Ölüm Yurtdışında, Mirasçı O Kişinin Bulunduğu Ülkede ise: 4 ay içinde.

Vergi Oranları ve Muafiyetler (2025 Yılı)

Vergi oranları, mirasın değerine göre artan oranlı tarifeye (progresif) tabidir. Eş ve çocuklar için her yıl belirlenen bir istisna tutarı vardır. Bu tutarın altındaki miras payları vergiden muaftır. Vergi, tahakkukundan itibaren 3 yılda, her yıl Mayıs ve Kasım aylarında olmak üzere toplam 6 taksitte ödenebilir.

30 Aralık 2024 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan 56 Seri No’lu Tebliğ ile 1 Ocak 2025 tarihinden itibaren geçerli olacak vergi muafiyet sınırları yeniden belirlenmiştir. Buna göre mirasçılar, aşağıdaki tutarlara kadar olan miras payları için vergi ödemezler:

• Evlatlıklar dâhil, füruğ (altsoy) ve eşten her birine isabet eden miras hisselerinde 2.316.628 TL (füruğ bulunmaması halinde eşe isabet eden miras hissesinde 4.636.103 TL),
• İvazsız suretle meydana gelen intikallerde 53.339 TL,
• Para ve mal üzerine düzenlenen yarışma ve çekilişler ile 14/3/2007 tarihli ve 5602 sayılı Şans Oyunları Hasılatından Alınan Vergi, Fon ve Payların Düzenlenmesi Hakkında Kanunda tanımlanan şans oyunlarında kazanılan ikramiyelerde 53.339 TL,

olarak dikkate alınacaktır.

Bu konu hakkında daha detaylı bilgi edinmek için “Mirasçıların Vergisel Yükümlülükleri” başlıklı yazımızı inceleyebilirsiniz.

Yabancı Uyruklu Mirasçılar ve Özel Durumlar

Eğer mirasçılardan biri Türk vatandaşı değilse veya miras bırakan kişi yabancı uyrukluysa durum biraz daha karmaşıklaşır.

• Mütekabiliyet İlkesi: Yabancı uyruklu mirasçıların Türkiye’de gayrimenkul edinebilmesi için, kendi ülkelerinin de Türk vatandaşlarına aynı hakkı tanıması gerekir.
• Mirasın Paylaşımı: Türk hukuku, Türkiye’de bulunan taşınmaz mallar (gayrimenkul) için mutlaka Türk hukukunun uygulanacağını öngörür. Ancak taşınır mallar (bankadaki para, araba vb.) için ölen kişinin milli hukuku veya ikamet ettiği ülke hukuku devreye girebilir.
• Vasiyetname: Miras bırakanın vasiyetname düzenlemiş olması durumunda, öncelikle bu belgenin açılması ve geçerliliğinin incelenmesi gerekir. Türk hukukuna uygun olarak düzenlenmiş bir vasiyetname, mirasın paylaşımı açısından bağlayıcıdır. Ancak şekil şartlarına aykırı düzenlenmiş, ehliyetsiz kişilerce hazırlanmış veya baskı altında yapılmış vasiyetnameler geçersiz sayılabilir. Yurt dışında düzenlenen vasiyetnamelerin de Türk hukukuna uygunluğu ayrıca değerlendirilmektedir. Bu nedenle vasiyetnamenin varlığı, yurtdışında yaşayan mirasçılar açısından doğrudan hak kayıplarına yol açabileceği için büyük önem taşır.

Mirasın Reddi (Reddi Miras) Hakkı

Bazen miras, mal varlığından ziyade borçlardan oluşabilir. Vefat eden kişinin borçları, mal varlığından fazlaysa, mirasçılar bu borçları ödemek zorunda kalmamak için mirası reddedebilirler.

• Süre: Mirasın reddi davası, vefatın (veya mirasçı olduğunuzu öğrendiğiniz tarihin) üzerinden 3 ay geçmeden açılmalıdır.
• Yöntem: Yurtdışındaysanız, yine konsolosluk üzerinden vereceğiniz özel yetkili vekaletname ile Türkiye’de bir avukat aracılığıyla Sulh Hukuk Mahkemesi’ne başvurulmalıdır.

Bu konu hakkında daha detaylı bilgi edinmek için “Reddi Miras Nedir?” başlıklı yazımızı inceleyebilirsiniz.

Sıkça Yapılan Hatalar ve Çözüm Önerileri

Türkiye’deki miras işlemleri, yurtdışında ikamet eden kişiler açısından bazı ek zorluklar taşır.

• Süreçlerin Türkiye’den yürütülmesi gerektiğinden zaman kaybı yaşanabilir.
• Resmi belgelerin tercümesi ve apostil onayı gerekebilir.
• Tapu ve kayıt işlemleri bizzat yapılamaz, vekalet verilmesi gerekir.
• Diğer mirasçılar tarafından malvarlığı gizlenebilir veya haksız işlemler yapılabilir.

Bu nedenle, yurt dışında yaşayan kişilerin hak kaybına uğramaması için sürecin avukat aracılığıyla yürütülmesi büyük önem taşır.

Sonuç

Yurtdışında yaşayan kişilerin Türkiye’deki miras işlemleri, hem Türk Medeni Kanunu hem de Milletlerarası Özel Hukuk kuralları açısından detaylı bir prosedür gerektirir. Bu nedenle sürecin yanlış yürütülmesi, ciddi hak kayıplarına yol açabilir. Doğru belgelerin hazırlanması, sürecin hem Türkiye’de hem de yurtdışında eş zamanlı takip edilmesi ve olası ihtilaflarda hızlı hareket edilmesi önem taşır. Her ne kadar miras, kanun gereği mirasçılara kendiliğinden geçse de, fiilen tasarruf edebilmek için resmi belgelerin alınması ve hukuki prosedürlerin tamamlanması gerekir. Bu nedenle, yurtdışında yaşayan kişilerin Türkiye’deki miras haklarını koruyabilmeleri için bizimle İLETİŞİM geçiniz.